ڤەگێڕ د كورتەچیڕۆكا (سێنیكا بێھیڤیبوونێ) دا/ كورتەچیرۆك

عبدالرحمن بامەرنی

ئەڤ ڤەگێڕێ ئەز ژێ بەحسدكەم، ئەو كارەكتەرەیە یێ ل سەر ئەزمان و لڤین و دانوستاندنێن وی/وێ كورتەچیڕۆك دھێتە نڤیسینێ و كی ڤی ڤەگێڕی دەست نیشاندكەت و ڕۆلێ پێددەت، پێنەڤێت چیڕۆكنڤیس ب خوەیە. د خواندنا ھەر كورتەچیڕۆكەكێ دا، دوماھییەك یا ھەیی و پرانییا جاران كورتەچیڕۆك ب تیرەكێ ڤە دچیت، بەری تیر ژ كڤانێ خوە ب دەركەڤیت، دڤێت ئاراستەیەك ھەبیت و ھەر ژ دەستپێكا نڤیسینا كورتەچیڕۆكێ دڤێت ئاراستەیێ وێ تیرێ یێ دروست بیت و ئەڤە ژی ل سەر چیڕۆكنڤیسی ب خوە دمینیت، ئایا دێ ڤێ تیرێ ب چ ئاراستەڤە بەردەت و دیسان د كورتەچیڕۆكێ دا گرنگە بزانی دێ چاوان كار ل سەر ڤەگێڕانا خوە كەی، شێواز گرنگە و بابەت گرنگە و تەكنیكا نڤیسینێ گرنگە و یا كورتەچیڕۆكێ دئینتە پێش ژی، پرانیا جاران قفلا وێ ب خوەیە و چەند قفلكرنا چیڕۆكەكێ شیابیت ئارمانجا چیڕۆك پێھاتیە نڤیسین بلەز ب ھنگێڤیت، ئاسۆییێن ڤەكری ل بەر خواندەڤایی بھێلیتە ڤەكری، دێ خواندەڤا زێدەتر ب وێ چیڕۆكێ ڤە ھێتە گرێدان.

د 128مین سالڤەگەرا رۆژنامەڤانیا كوردیدا

عبدالرحمن بامەرنی

ساخكرنا بیرەوەریەكا وەك سالڤەگەرا رۆژنامەڤانیا كوردی، ساخكرنەڤەیەك نینە بتنێ ئەم چەند شەمالكان رێز بكەین و د رێورەسمەكیدا پفكەینێ و هەو. نەخێر، پێدڤییە هەر چنەبیت ئەم هەلسەنگاندنێ بۆ بكەین، دڤێت ئەم ڤێ پرسیارێ ژخوە بكەین، ئەڤرۆ ئەم ژ رۆژنامەڤانیا كوردی ل كیڤەینە و هەر هەرێما كوردستانێ بتنێ وەك نموونە وەربگرین و بابەتێ خوە ل سەر بنڤیسین.ئەو رۆژنامەڤانیا مە هەیی، ئایا ئەم دشێین بێژینێ رۆژنامەڤانیا كوردی، كو رۆژنامەڤانیەك بیت دەربرینێ ژ هەمی پێكهاتە و بیرۆرایێن جودا بكەت؟ نەخێر، دبیت یا دروستتر ئەم بێژینێ رۆژنامەڤانیا حزبی دێ یا گونجایتر بیت، ژبەركو ئەگەر چاڤدێریەكا دروست بۆ بكەین، ئەو رۆژنامەڤانیا هەنێ ملكەچی حزبان بوویە و ئەگەر مە نیمچەیەكا رۆژنامەڤانیا ئازاد هەبیتن ژی، نەشیاییە دەربرینێ ژ هەمی تەخ و چینەكێ بكەت.

كەنگی مرۆڤ بتنێ دمینیت؟!

عبدالرحمن بامەرنی

تشتێ بۆ من خۆش، دەما ئەز بۆ گوشا بیناھی ل رۆژناما ئەڤرۆ دنڤیسم ئەوە، ئەز ددانم ئەڤە دووماهی نڤیسینە دكەڤیتە بەر چاڤێ خواندەڤایی، ئەڤێن حەزا خواندنێ هەین و ئەڤێن رۆژنامێ دگرن و لاپەران د قولپینن و دووماهی لاپەر و دووماهی بابەت ژ رۆژنامێ دێ ئەڤ گوشە بیت. ئەز دگەل خوە دبێژم، دڤێت ئەڤ گوشە ب هەمی رامانا خوە، گوشەیەكا ئەدەبی بیت و یا ڤالا بیت ژ جوامێریێ (تەوازعێ). ئەگەر هێشتا روهنتر بێژم، چاوان ئەز بۆ هەڤالەكێ خوە یێ نزیك بەحسا بیرهاتنێن خوە دكەم، بەحسا ڤەگێرانێن خوە، بەحسا گەریانێن خوە و سەربورێن خوە دكەم، ئها هۆسا، خواندەڤایێن ڤان نڤیسینان ژی ببنە ئەو هەڤال، بۆ من گرنگ نینە ئەز وان ناس بكەم و ئەم پێكڤە روینینە خارێ، ئەو مەزن بن یان بچویك و ل چ ئاست بن. گرنگ بۆ من ئەڤ تشتێ ئەز دنڤیسم، هندەكێن دی بەشداریێ دگەل مندا بكەن و ببنە بەشەك ژ بیرهاتنێن من.

نزار ئامێدی بۆ سەرۆكێ كومارا عیراقێ؟!

عبدالرحمن بامەرنی

ھەلبژارتنا بەرێز نزار ئامێدی وەك سەرۆكێ كومارا عیراقێ، تشتەكێ چاڤەرێكری بوو و بۆ ھەمیان یا روون بوو، كو دناڤ پەرلەمانێ عیراقێ دا ئەو دێ دەنگان ژ هەمی ركابەرێن خوە زێدەتر ب دەستڤەئینیت و ئەڤە چێبوو. وەكو دیار، هەر سێ پۆستێن دیار ل عیراقێ، پۆستێ سەرۆكێ ئەنجومەنێ نوینەرێن عیراقێ و پۆستێ سەرۆك كۆمارێ عیراقێ و پۆستێ سەرۆكێ ئەنجومەنێ وەزیران، ئێك لدویڤ ئێك دھێت و تا حكومەت دھێتەپێكئینان، ل بەراھیێ دڤێت سەرۆكێ پەرلەمانی دناڤ پەرلەمانیدا بهێتە هەلبژاردن و ئەڤە بەری پێنج هەیڤان ھاتە روودان و كەسەكێ عەرەبێ سوونە بۆ سەرۆك پەرلەمانێ، ئەو ژی بەرێز (هەیبەت حەلبووسی) بوو و دا كو حكومەت بهێتە پێكئینان، دڤێت سەرۆكێ كومارێ بهێتە هەلبژارتن و ئەو حزبا سەركەفتی راسپێریت بۆ دەستنییشانكرن و پێكئینانا حكومەتێ و ئەڤە پێنج هەیڤ بوورین، نە كورد شیاین ل سەر كەسەكی رێكبكەڤن و بۆ ڤی پۆستی دەستنیشان بكەن، كو پۆستێ سەرۆك كوماری باھرا كوردانە و نە ژی عەرەبێن شیعە شیان رێكەفتنێ ل سەر كەسەكی بكەن بۆ پۆستێ سەرۆكێ حكومەتێ كو ئەو پۆستە باھرا شیعەییانە و دووماهی جار و دا ئەڤ پۆستێن هەنێ بهێنە پركرن، دەمەكێ دەستنیشانكری هاتە دەینان و سەرۆكێ كومارێ ھاتە هەلبژارتن و بۆ رێكەفتن و دەستنیشانكرنا سەرۆكێ حكومەتێ ژی (15) رۆژ وەك مولەت هاتینە دەینان.

بەری 35 سالان/ كورتەچیرۆك

عبدالرحمن بامەرنی

دیاری بۆ نڤیسەر (محەمەد چەلكی)

ئەڤ سالە باران درەنگ كەفتن! ئەز دێ ڤێ رستێ راستڤەكەم، بێژە دێ لێكزڤرینم. ل دەستپێكا ھاتنا زڤستانێ، باران پاشكەفتن و سر ژی گیرۆ بوو، دبیت ھوسان باشتر بیت. ھندەكان گوت: "بڤی رەنگی دەرباز بیت، ئێدی تشتەك ب ناڤێ زڤستانێ و سروسەرمایێ نامینیت". دێ بێژی عەسمانی ئەڤ گوتنە نە عەجباند و بارانان دەستپێكر، بەفرێ دەستپێكر، سروسەرما دگەل ھاتن و ئەز نوكە یێ ڤێ چیرۆكێ دنڤیسم و ل ئالیێ دییێ پەنجەرێ، باران ب لێزمە یا دباریت. ئەم یێ د ھەیڤا ئادارێ دا. لدویڤ سالوەختێن مەھێ بیت، ئەڤرو رۆژا دووێ یە ژ بھارێ.

مێزا من یا ل بەر سینگا من و لابتوپێ من یێ ل سەر، من دڤێت چیرۆكەكێ بنڤیسم، لێ چ بابەت د ھزرا مندا نەبوون. دوھی 14ێ ھەیڤێ بوو، ئەو رۆژ بوو یا دھۆكیان سەرھلدان كری. ئەڤە خۆش بابەتە، ئەز ل سەر سەرھلدانێ بنڤیسم. وێ رۆژێ ئەم ل چالاكیەكێ بووین و بابەت چوو سەر چەتان، لێ پەیڤا چەتە ل ھندەكان خۆش نەھات، ل من ژی خۆش نەھات، ل ئەڤێن ل ھۆلێ روونشتین ل ھەمیان خۆش نەھات. من گوت خۆش بابەتە، مەبەستا من بڤێ گوتنێ ئەز چیرۆكا خوە ل سەر ھەیڤا ئادارێ ئاڤا بكەم و ڤێ ھەیڤێ چەندین ھەلكەفت و بیرەوەری یێن تێدا، لێ بتنێ سەرھلدانا باژێرێ دھۆكێ دێ بابەتێ چیرۆكا من بیت. مانێ من گوتبوو، دێ ل سەر چەتان نڤیسم.

دناڤبەرا سەرڕێژبوونا ئاڤا سكرێ دهۆكێ و پرۆژێ رووناكیدا

عبدالرحمن بامەرنی

ل هەرێما كوردستانێ تشتەك نینە ب ناڤێ راگەهاندنا گشتی و ئەڤا هەیی یا ئاراستەكریە و كی ل پشت وێ راگەهاندنێ یە، پێنەڤێت حزبێن سیاسی نە و هەر حزبەكێ ئەجندایێن خوە یێن تایبەت هەنە. دڤان سالێن بوری ژیدا و بەری ئەڤ تورێن كومەلایەتی بڤی رەنگی بەربلاڤ ببن و بكەڤنە بەر دەستێن خەلكی، راگەهاندنا حزبی یا سەردەست بوو، چ كەنالەك نەدشیا ببیتە ژێدەرێ سەرەكی یێ دەنگوباسان و هاولاتی نەچاردبوو دڤیابا زانیاریێن خوە ژ دو كەنالێن ئاراستەیێن وان ژ ئێكجودا وەرگرتبانە و ئەڤە نە بتنێ بارگرانیەك بوو ژ بۆ هاولاتی، بەلكو ئەو زانیاریێن هەنێ دناڤبەرا راستییێ و ئاراستەكرنێ دا، بەهایێ خوە ژ دەستدا.

ئەڤ شێوازێ راگەهاندنێ بۆ چەندین سالان بەردەوامی كر، حزب و ئەڤ لایەنێن ل پشت ڤان كەنال و دەزگەهێن راگەهاندنێ ژی د مفادار بوون و گەلەك تشت ب ڤەشارتی وەك خوە دمان، گەلەك تشت دهاتنە بێدەنگ كرن، دیسان گەلەك زانیاری دهاتنە شێواندن. لێ نوكە بابەت جودایە و چاوان راگەهاندنا حزبان هەیە، د بەرامبەردا، راگەهاندنا تورێن كومەلایەتی ژی یا دروست بوویی،

كۆچا ملیونی و 35 سالان بەری نوكە

عەبدولڕەحمان بامەڕنی

دەما من ئەڤ گوتارە دنڤیسی، چەند تشتەكان ئەز مژویلدكرم، ئێك ژوان ئەڤە چەند رۆژە ئەز ل هیڤیا خودانێ غازێ و هەر دبێژیتە من سوبەهی. دوو، مال بەرێ من دابوو گومركێن هشك و (زەیتێ) بكرم، ب رێكێڤە هەر بانزینخانا د گەهشتمێ، لیترا بانزینێ ژ (900 بۆ 950) دیناران بوو و ل گەهشتنێ دەما من پرسیار ژ حەجیێ هەڤالێ خوە یێ دكاندار كری، بوچی ئەڤ زەیتە هوسا گران بوویە؟ گوت: «دهی یێن چاڤدێریێ هاتبوون ل سەر دكانێن مە دگەریان ژبەر گرانكرنا بەهایان، مە گوتێ راستە دولار یێ گران بووی و مە دولارەك یێ هاڤێتیە سەر كارتوونێ، لێ گرانكرنا دروست ئەوە یا كومپانی دكەن و وان (چار) دولار یێن زێدەكرین». سێ و یا ژ هەمیێ دلئێشتر، كو بەری نوكە ژی من بابەتەك ل سەر نڤیسی بوو، بابەتێ كارەبا 24 سەعەتییە و دەما من ل موبایلێ نێری، بۆ كێمتر ژ هەیڤەكێ (301) هزار دینار یێن هاتین و سەرەرایی ئەو ل سەر راوەستیانا ئەم ل سەر كارەبێ دكەین!.

بەرسینگرتنا قەیرانان

عبدالرحمن بامەڕنی

دروستبوونا قەیرانان، دگەل دروستبوونا ناكوكیێن سیاسی و پەیدابوونا كارەساتان پەیدا دبن، چ ئەو ناكوكی و كارەساتێن هەنێ سروشتی بن وەكی بیڤەلەرزان، لەهیان، چ ژی دەركەفتنا پەتایان، وەكی پەتایێ كورۆنایێ یێ بەری چەند سالان و چ ژی ناكوكی ژ ئەنجامێ ل هەڤنەهانێ و كێشیێن دناڤبەرا لایەنێن سیاسیدا سەرهلدابن و ئەڤ قەیرانێن هەنێ كارتێكرنەكا راستەخو ل سەر چەمكێ ژیانێ یێ هاولاتیان دكەن، كو بابەتێ من ب هاولاتی و قەیرانان ڤە گرێدایە.

ئەڤرو ئەم د رەوشەكێدا دەرباز بین، رەنگە كارڤەدانێن وێ ل سەر چەندین وەلاتێن دی هەیە، ئەو ژی شەرێ دناڤبەرا ئیرانێ و ئەمریكا ئسرائیلێ دا، چاوان مە دیت دگەل دەستپێكرنا ڤی شەری، كێشەییا كارەبێ سەرهلدا و د هەیڤا رەمەزانێدا كو خەلكی پێدڤی ب ژێدەرێن رۆناهیێ هەبوو، لێ ئەو ژێدەرێن هەنێ ل بەر دەستی نەمان و ژ كاركەفتن. قەیرانا غازا ناڤ مالان ژی یا سەرهلددەت و قەیرانا گرانبوونا پانزینا ترۆمبێلان یا دبیتە بابەت و ئەگەر ئەڤ شەرە بەردەوامیێ بكێشیت، رەنگە چەندین قەیرانێن دی دەركەڤن و لڤێرە پرسیار ئەڤەیە، ئایا مامەلەكرنا مە دگەل ڤان جورە قەیرانان، دەست داهێلان بیت و بهێلین هەر تشت وەكی خوە دەرباز بیت؟ كو ب مخابنیڤە ئەڤ چەندا هەنێ گەلەك جاران یان ل هندەك سكتەران رووددەت و بازرگانێن قەیرانان دەردكەڤن و بۆ خوە ڤان قەیرانا ب دەرفەت دزانن و قەبارەیێ قەیرانێ بەرفرەهـتر لێ دكەن، بەرفرەهكرنەك هەم هاولاتی و هەم جهێن پەیوەندیدار ژی نەچار ببن، ملكەچی وێ مەزناهیێ ببن و ئەڤ نموونا قەیرانان ژی ئەم دشێین بۆ گەلەك بابەتێن دی وەربگرین، چ بابەتێن بچویك بن و د هەر چ سكتەرێن ژیانێدا بیت.

پەیوەندییا دناڤبەرا (نڤیسینێ و خواندنێ)دا.. رۆمانا كەلینا ئاخێ وەك نموونە

عبدالرحمن بامەرنی

د ڤێ نڤیسینێ دا دێ ل سەر پەیوەندییا د ناڤبەرا نڤیسەر و خواندەڤانی دا ڤەكۆلین، ئەو ژی نڤیسەر بێ خواندەڤان چ تشتە و خواندن بێ نڤیسەر چ تشتە و دێ پرسیارەكا گریمانەیی ل پێشییا خوە دانین، هەکەر نڤیسەر كارسازی بیت، مانە دڤێت خواندەڤان وی كاری بھادار بكەت؟ و ژ ڤی روانگەیی ڤە، هەکەر ئەم نڤیسینێ وەربگرین بەری ببیتە كارەكێ ئەدەبی و هەکەر نڤیسەر ھزرێ د خواندەڤانێ خوە دا نەكەت، دێ چەند كارەكێ سەركەفتی بیت و هەکەر خواندەڤا ب تنێ ل ناڤەرۆكێ بگەڕیێت، تایبەت د سەردەمێ سۆشیال میدیایێ دا، ئایا دێ ئەو خواندەڤان نەچار بیت پەرتووكەكێ ل بەر سینگێ خوە دانیت و بخوینیت ب تنێ دا ناڤەرۆكێ وەربگریت، د دەمەكی دا ب دەھان ئالاڤێن دیتر و ب ساناھیتر و ب دەنگ و رەنگ بۆ وەرگرتنا بابەت و چیرۆكان ھەنە.

قێركرنا جادێن بازاری

عبدالرحمن بانڕرنی

قێركرنا جادێن بازارێ دهۆكێ، دێ جوانیەكێ و پاقژیەكێ دەنە سەروسیمایێ بازاری هەمییێ و دێ ئەڤ جوانییە یا بەردەوام بیت. هێشتا من ئاخفتنا خوە تەمام نەكری، كو مە سێ هەڤالان دناڤ پاركا نەورۆزدا پیاسەدكر، هەڤالەكێ مە گوت: "ئەرێ تو بێژی خەلك ڤێ پاقژیێ، دگەل ڤی سەروسیمایێ نوی یێ بازاری راگریت؟". مەبەستا هەڤالێ من، ئەڤ گوهورانكاریێن نوكە ل بازاری دهێنەكرن بوو. شوستە و بەردەرێ دكانان هەمی بوونە ئێك قیاس و ب تابۆكێ هاتنە رازاندن. ددەمەكیدا هەر دكاندارەكی ب كەیفا خوە، هندەكان (سیرامیك) دانابوو و بلندی و نزمی ل هندەك جهێن دی هەبوو و هندەكان ژی زێدەگاڤی ل سەر شوستەیی كربوون. لێ نوكە جوداتر، دیمەنەكێ شارستانی ب بازارێ دهۆكێ هاتیەدان و تایبەت ژی نوكە هەردوو جاددێن سەرەكی یێن ناڤ بازارێ دهۆكێ، یێن دهێنە قێركرن و هەكو ب كوردەواری دبێژین (بازار دێ كەڤلێ خوە گوهوریت).

ژن، بەری و پشتی سەرهلدانێ

عەبدولڕەحمان بامەڕنی

ل هەیڤا ئادارێ گەلەك جەژن و هەلكەفت تێدا هەنە، چیێن خۆش و چیێن نەخۆش و دڤێت ئەم كورد گرنگیێ بڤان هەمی هەلكەفت و جەژنان بدەین و هەلسەنگاندنێ بۆ بكەین. ژڤان هەلكەفتان ژی، هەشتی ئادارێ رۆژا جیهانیا ژنان دهێت و هەر چنە بیت ئەم بەراوردیەكێ بۆ بكەین، بۆ رەوشا ژنان، هەردوو قوناغێن بەری و پشتی سەرهلدانێ وەربگرین و ڤێ پرسیارێ ژ خوە بكەین، ئایا ژ سەرهلدانێ تا نوكە، ئەم شیاینە چ بۆ ژنان و باشتركرنا رەوشا وان بكەین؟ رەنگە هەبن بێژن، بەلێ ئەم یێن شیاین گەلەك تشتان بۆ وان بكەین و ئێك ژوان ژی ئەز بخوە بم، بێژین مە پەیمانگەه و زانكۆ یێن هەین و ئەڤرو ب سەدان و هزاران كچ یێن بووینە خودان باوەرنامە.