شێخ مەقسود/ كورتەچیرۆك

عبدالرحمن بامەرنی

ئەو چەند رۆژ بوون، كامیرا وی ب ستوویێ ویڤە و ل كولانێن ڤی تاخی دگەریت. دبێژنە ڤی تاخی، شێخ مەقسود. ھەر دیمەنێ كەفتبا بەر چاڤكێ كامیرا وی، د چركاند.

وێنێ كۆشتیەكێ بێ گیان. ژ سەروبەرێ كەلەخی دیار، ھاولاتیەكێ سڤیلێ ڤی تاخییە و جلێن ناڤ مالێ ل بەرن. دەڤ و دەڤ یێ كەفتی و ژبلی خوینا ژبن لەشێ وی چوویی و ب عەردیڤە ھشك بوویی، دوو گوللە ژی یێ ب پاتكا وی كەفتین. وێنەیەك بۆ چركاند. بیرا وی ل بەری سەرھلدانێ و (تەلقەتولرەحمە) یا بەعسیان ھات.

ل وێڤەتر، خەبەنكێ دكانەكێ یێ ژبن چوویی و ھێشتا ھندەك دوكێل ژ رەفاتكێن وێ بلند دبیت، سوتنێ ھەمی تشتێن ناڤ دكانێ یێن تێكداین. وێنەك بۆ چركاند. بیرا وی ل كورێ وی ھات، بەری ژ مالێ دەركەفتبا، دا ھێت پێڤە ماچی كەت و وی ب مەبەستا وی دزانی. پارە بۆ دكانێ دڤیان و كورێ خوە یێ بچویك ئینا بەرچاڤێن خوە و ئەگەر تشتێن دكانێ ھەمی ژناڤ بچن، كی دێ باوەریێ بۆ چێكەت، كو دكان یا ھاتیە سوتن.

ل تەنشتا دكانێ، فرنەكا نانی بوو و چ شوینوارێن فرنێ لێ نەماینە، فرن ب تەنیرێ فرنە و ئەگەر تەنیر ژناڤچوو، دێ نانی ب كیرێ ڤەدەن. چەند وێنە بۆ فرنێ چركاندن. بیرا وی ل رۆژێن چەلێ و دەشتانێ ھات، ئار ھەبوو، ئاڤ ھەبوو، ئاگر و دار ھەبوون و قور قورا زكێ ھەمیان بوو.

ل چایخانەیا ژنمریا

عبدالرحمن بامەرنی

نزانم بۆ چ شول بوو، بەرێ من كەفتییە كولانكا بۆ سەردابا فێقی دچیت. ئەڤ كولانكا ئەز ژێ دبێژم، ب دیوارێ مزگەفتا مەزنڤە، چەند دەبكەك وەك تەختكێن روونشتنێ درێزكرینە و ب چایخانەكێ ڤەدچیت. دگەل دەربازبوونا من، هەڤالەكی گازی من كر و دەما لێ زڤریم، باش بوو بیردانكا من هاری من كری و من گوتێ "خالد" تووی، كرە كەنی و مە ئێك دوو هەمبێزكر و ئەم پێكڤە روونشتینە خارێ و بۆ من گازێ چایەكێ كر. مە چایێن خوە تێكڤەدان و دگەل فرا ئێكێ، گوتە من: "ئەڤە چ جارەكێ ب وێ چایێ ڤە ناچیت، ئەڤا ل سالێن هەشتێیان مە ڤەدخار، چایا هینگێ تام تام بوو و خودان چەندێ دویربایە، بێهنا وێ هاتبا مرۆڤی، مەژیێ مرۆڤی ڤەدبوو". دگەل سەرهەژاندنا من ب گوتنێن وی،

حزبێن كەف

عبدالرحمن بامەرنی

زاراڤێ (حزب) هەر بۆ حزبان دهێت و زاراڤێ (كەف)، ب مەبەستا ئەو حزبێن كێرفێ وان زوی بلند دبیت و زوی دادكەڤیت. بۆچی من (كەف) بكارئینا؟ رێك من بەحسا نموونا كەفا نیسكێ یە و ئەو دناڤ فەرهەنگا كوردیدا گەلەك یا بەربەلاڤە، دەما دبێژن وەكی كەفا نیسكێ یە!.

ل هەرێما كوردستانێ مە دوو حزبێن سەرەكی هەنە و چەندین حزبێن دی، هندەكان ژوان مێژوویەكا درێژ هەیە و خەباتا چیایی و شەهید هەنە، ئەز وان ب حزبێن كەف ناڤ ناكەم. ئاراستەیا حزبێن ئیسلامی ژی دیارە و ئەڤا من دڤێت بەحسبكەم، واقعێ هەرێما كوردستانێ یە (دوو حزب، دوو هێز، دوو زوون)، هەر چەندە ئەڤە راستیەكا تەحلە، لێ راستیەكا دی ژی یا هەی، ئەو ژی مە بڤێت و نەڤێت ل هەر زوونەكێ پرت و بلاڤەیی بكەڤیتێ، هەڤسەنگییا هێزێ ل هەرێما كوردستانێ هەمیێ تێكدچیت! بۆچی من ئەڤە گوت؟ ژبەركو ئەو پرت و بلاڤەیی، ل سەر حسابا وێ هەڤكێشەییێ دروست دبیت و ئالیەك ل بەرامبەری یێ دی ئالیسەنگ دبیت.

كورتەچیرۆكا (جنوب1) كو پێدڤییە ھەمی كەس بخوینن

عبدالرحمن بامەرنی

بۆ من گرنگە ئەز ل سەر ڤێ كورتەچیرۆكێ راوەستم و خواندەڤایی بەشداری خواندنا وێ بكەم، ژبەركو ئەڤ كورتەچیرۆكێن بڤی رەنگی، زێدەباری ھونەرێ سەركەفتنێ یێ دارێتنا وێ، تۆماركرنا سەردەمەكێ ھەستیارە ژ دیرۆكا مللەتێ كورد و نەھامەت و مەرگەساتێن ب چاڤ دیتین.

كورتەچیرۆكا (جنوب1)، سەردەمەكی وێنەدكەت بۆ بەری سەرھلدانێ دزڤریت، دەما رژێما بەعسا ژناڤچووی ل سەر دەستھەلاتێ و ھەر تشتێ وێ دڤیا، سڤكاتی، زیندانكرن، ئەشكەنجەدان، دەربەدەركرن، بنئاخكرن و كوشتنا ب كۆم ب ئاشكەرایی دكرن، ل بەر چاڤێن جیھانێ ھەمیێ و ھەر تشتێ ڤیابا دكر و ب سەرێ خوەڤەدبر.

نڤیسەری چیرۆك ب دوو بارھلەگران كورتەچیرۆكا خوە دەستپێكرییە و ئەڤ بارھەلگرێن ھەنێ ل پێنج گوندان دگەرن و ھەر خێزانا پێشمەرگەھەكی لێبیت، ڤێجا ئەندامێن ئەوێ خێزانێ ژن بن، زارۆك بن، پیر بن كێشە نینە و ئەڤە وەك تۆلڤەكرنەك بۆ پێشمەرگەھان، ئەوان سزا بدەت و خێزانێن وان بەرەڤ باشوورێ عیراقێ ب بەت و زاراڤێ (جنوب) كو د ئەدەبیاتا بەری سەرھلدانێ دا گەلەك دھاتە ڤەگێران، ب رامانا باشوورێ عیراقێ دھێت، وەك زاراڤەكێ خوجھێ بەری سەرھلدانێ یە و دەما دگوتی دێ بەرەڤ جنوبی بەن، ھەمیان دزانی كو دێ ئەڤ كەسێن ھەنێ ھێنە نەفیكرن، ب مەبەستا ل پارێزگەھێن باشوورێ عیراقێ بنەجھـ بكەن و رێ ل وان بگرن جارەكا دی ڤەگەرنە سەر گوند و حال و مالێن خوە و ئەڤە ژی جورەكێ جینوسایدەكێ بوو حكومەتا عیراقێ بەرامبەر كوردان ئەنجامددا، دا كەس نەبیتە پێشمەرگەھـ و دیسان خێزانێن وان و زارۆكێن وان دناڤ كەلتورێ عەرەباندا بھێنە حەلاندن و رژێما وی دەمی ھوسان ھزردكر، ئەگەر ئەندامێن خێزانێن پێشمەرگەھان نەفیكرن یانكو ئێدی كەس نابیتە پێشمەرگە و دیسان ئەڤە جورەكێ ڤەشارتنا شكەستنێن خوە ژی بوون بەرامبەر پێشمەرگەھی و چیرۆك نڤیس بخوە ژی ڤێ چەندێ دوپاتدكەت، دەما دبێژیت: "ئەڤە ئەو سزایە، سزایێ حکۆمەتێ دڤیا تولا شکەستنا خوە هەمبەر پێشمەرگەهان ژ خێزانێن پێشمەرگەهان ڤەکەت".

دێ چاوان جینوسایدەكێ كەینە كارەكێ ئەدەبی؟!

عبدالرحمن بامەرنی

مەبەستا من ب جینوسایدەكێ، ئەو كۆمكۆژی و دەردەسەریێن ب سەرێ مللەتێ كورد ھاتین، كو دەھان چیرۆكێن ڤەشارتی یان نیڤ تەمام مە یێن ھەین و ھندەك لڤێرە و وێراھەنێ دھێنە بەحسكرنێ، لێ ئەوا گەھشتیە مە تشتەكێ كێمە و دروست نەگەھشتیە یان كێماسی د روودانێدا ھەنە و ئەگەرێن روودانێ و ئەنجامدەر و ئەڤێن ب جینوسایدێ رابووین كەسێن بەرزەنە و ئەگەر ھەبن ژی، راستییا وان یا شێلوبێلە و دەما ئەز بەحسا كارەكێ ئەدەبی دكەم، رێك من بەحسا ڤان ھەمی كێماسی و ڤەقەتیانایە. ئەڤ چەند رێزێن پێشگوتنێ ئەو بوون دەما مە بەحسا دووھەمین كونفرانسێ زانستی یێ نێڤدەولەتی یێ جینوسایدێ دكر، ئەڤێ ژ لایێ وەزارەتا رەوشەنبیری یا حكومەتا ھەرێما كوردستانێ ل رۆژێن 25 و 25ێ ئابا 2025ێ ل سلێمانیێ برێڤەچووی و ناڤونیشانێ ڤەكۆلینا من (مەزراندنا جینوسایدەكا ئێزدیان دكارەكێ ئەدەبیدا).

فرەژنی

عبدالرحمن بامەرنی

مە بەحسا ژنا دووێ دكر و مە بەحسا، فرەژنیێ ژی دكر. یا راست ئەم ژ پێنج كەسان زێدەتر بووین و ئەم ب بوینە دوو بەش، ئەم ھندەك دگەل بیرۆكەیا فرەژنیێ بووین و ئەم ھندەك دژی بیرۆكەیا فرەژنیێ بووین و تشتێ سەیر، مە ھەردوو ئالیان خوە ب چالاكڤانێن جڤاكێ سڤیل دزانی. مە ئەڤێن باوەری ب فرەژنیێ ھەی، بەھانا مە بۆ ڤێ چەندێ، ژمارەیا زوورا قەیرە كچان و ئەرێ گونەھا ڤان كچان چییە كەس دەرگەھێ مالا وان نەقوتیت و چەند ب ناڤ سالڤە بچن، چانسێ شویكرنا وان كێمتر لێبھێت و ئەگەر فرەژنی ھەبیت، رەنگە گەلەك ھەبن و ل بن ھەر بەھانەیەكێ ھەڤژینا دووێ ژی بینن و بڤی رەنگی دێ بالانسا كومەلگەھی ئالیسەنگ بیت.

رۆمانا (ئەشقا سپی) دناڤبەرا دو سەردەمێن ئەشقێدا

عبدالرحمن بامەرنی

ئەشقا سپی ناڤێ رۆمانا نوو یا نڤیسەر (مستەفا عەبدولرەحمان ئەرەدنی)یە و ب تایتلەكێ لاوەكی ل سەر بەرگی و ل بن ناڤۆنیشانێ رۆمانێ بڤی رەنگی ھاتییە نڤیساندن، ئەو ژی (نە شكاندنا سۆز و پەیمانان) و ب 182 لاپەرێن قەبارێ ناڤین كەفتیە بەردەستێ خواندەڤانان. رەنگە د خواندنا ناڤونیشانێ رۆمانێدا، مرۆڤ بشێت ھندەك كودێن رۆمانێ ڤەكەت و ھزربكەت رۆمان دێ روودانێن چیرۆكەكا ئەشقێ ڤەگێریت و د وێ ئەشقێدا مرۆڤ دێ ڤان دەستەواژەیان بینیت، وەك (دلسۆزی، وەفاداری، ئەشقا پاقژ، خوە گوریكرن، باوەری.... ھتد) و دەما من رۆمان خواندنی ژی، ھەر ئەڤ دەستەواژەیە بوون كەفتینە بەرچاڤێن من و ئەگەر ئەز یێ راستگۆ بم، ئەز گەلەك كەفتمە بەر كاریگەریا چیرۆكا دوو ئاشقان و ئەو كاریگەری ژی تا راددێ چاڤ پەنگیانێ بوو ژ رۆندكان و بمن وەرە تا نڤیسەرەك بشێت پەیاما خوە بگەھنیت ژی، دڤێت وێ باندورێ ل خواندەڤایێ خوە بكەت، ھەر چنەبیت چەند رۆژان روودان و قارەمانێن چیرۆكێ دناڤ مێشكێ مرۆڤیدا بمینن و ئەڤە ژی بۆ دەستھەلی و سنعەتكاریا نڤیسەری بخوە دمینیت، كانێ ئەڤ سنعەتكاریا ھەنێ شیایە چەند كەتواری و خەیالێ بكەتە راستی.

بۆ ڤەگێرانا چیرۆكا رۆمانێ، نڤیسەری تەكنینەك گرتییە بەر، دانوستاندنەك دناڤبەرا (باپیری و نەڤی)دا و دا بشێت چیرۆكا دوو ئاشقان ڤەگوھێزیت و بەندكێ رۆمانێ ژی ژ دەستنەدەت و ئەو ڤەگێرانە جوداتر بیت ژ ھەر چیرۆكەكێ، نڤیسەری دوو سەردەمێن جودا دگەل ئێك ھەڤبەركرینە و (ئێك چاخێ بەری سوشیالێ و دو چاخێ سوشیالێ).

دارا ب كنجر/ كورتەچیرۆك

عبدالرحمن بامەرنی

ئەو زكێ دوویێ بوو پێ دو گیان دكەڤیت، پشتی جانا شەش سالی. ھەر چ شێخەك و سەیدەك و مەزارەكێ پیرۆز ل جھەكی ھەبیت، دەیكا جانێ یا چوویە دەف و داخوازا كورەكی یا ژێ كری. حەمدا عەریفی داركا ب كنجر بۆ پێشنیار كربوو و گوتبوویێ دشا من ژی وەكی تە، ھزرەتا وێ كورەك بوو و ب سایا سەرێ ڤێ دارێ، یا بوویە خودانا دوو كورا.

دارا ب كنجر شۆلێ خوە كر و بوو خودانا كورەكی. ھێشتا ل سەر بێژنكێ و د قوماتكێ پێچایی، عیسویێ حەلێ د گوھێ وی دا بانگدا. چەند رۆژەك ما بوون ببیتە سالەك، سەیدێ سنەتچی ب گیزانا خوە سەرێ دیلكێ وی ژێڤەكر. ھێشتا كەسێ وەكی كورێ بەسێ ب شەقلێ سەر قونێ ناڤ نەكری و دا زیكا رابیتە پەپیكا، عەجەلۆكەك بۆ ژ تاھرێ قەرەچ كرین. بابێ وی دڤیا وەكی وی نەكەڤیتە بەر ئاخێ. ھندی دیتی پیەكێ وی یێ دگەل خەپارەكرنا باجان سۆركێ، ئێك یێ ل دروینێ، ئێك یێ ل مزەیتكرنێ، ئێك یێ ل كەلاشتنا دارا و شەڤەك ب سەردا دەرباز نابیت، ئەگەر دبن لحێفێ ڤە نە بیتە حلكە حلكا وی. شەما دەیكا وی، ژ خەمێن بابێ وی و شەرێ وی دگەل ئاخێ و ژ خەما بابێ خوە یێ ژیێ خوە ل دویڤ پێ بزنێ دەربازكری، ژیانەكا دی و كارەكێ دی بۆ كورێ خوە دڤیا و ھەر چ كار بیت، ھەڤژینێ وێ یێ چو جارەكێ بێدلییا وێ نەكری، پێشنیارا باژێری دایێ و شەمێ خەون ب مەلاتییێڤە ددیتن، خەون ب مەنجەلۆكێن ماستیڤە ددیتن و ھەر رۆژێ دۆرا مالەكێ یە، چ سێنیكا سەرتیكێ میھان بیت، چ سەوكەكا تەنیرێ یا گەرم بیت و خوە بەسا ژنا وی ژی ناڤێ خوە یێ ژ وی وەرگرتی و ب بەسا مەلای خەلك ناڤێ وێ دئینیت. چەند خەیالا بەسێ دكەت، نەكە و بخۆ دھێتە سەر ھزرا وێ و خەیالا وێ دچیتە سەر لاوێ وێ یێ ھێشتا بەر كەپێن وی رەش نەبووین و دڤێت ژیانا وی یا شاھانە بیت. بابێ وی ب سەرێ خوەڤە بر و ھزرا مەلاتیێ ژ سەرێ وێ ئینا دەر و ل پشتا كەری سویاركر و ژ وی و ژ وێ و یا ب وێ مای، چەند شەكرۆكەكێن رەنگاورەنگ حەشاندنە د بەریكێدا و ب ناڤ چاڤێن ویڤە ماچی كر و چاڤێن وێ ژ رۆندكان پەنگیان. بابێ وی سەرێ كەری كێشا، گوھێ خوە نەدا كچا خوە یا ئێكانە و زانی تا سەرێ گری دێ ب دویڤ وان را كەتە غار، دێ وەستیت و قەستا دەیكا خوە كەت.

ژ گەلاوێژێ بۆ گەلاوێژێ

عبدالرحمن بامەرنی

مەبەست ژ گەلاوێژا ئێكێ، ستێرا گەلاوێژا گەشە ل عەسمانی و گەلاوێژا دووێ، مەبەست ژێ فێستیڤالا سالانەیا نێڤدەولەتی یا گەلاوێژە. بۆچی من ھەردوو گەلاوێژ تەمامی ئێككرن؟ رەنگە ئەڤە پرسیارەك بیت و بەرسڤا وێ د گەشاتی و د مان و بەردەوامیا ھەردووكاندایە. ب دەركەفتنا سالانەیا گەلاوێژا ستێر ل عەسمانی، خەلكەكی دئینتە زمان و تایبەت ئەڤ كەسێن د زمانێ دەمرۆژ و وەرزێن سالێ دگەھن و ھەلاتنا وێ ل عەسمانی بخوە، رەنگڤەدانەكە ل سەر بەردەوامیێ و گەلەك بیرھاتنێن خوە ل سەر د راچینن. ئەگەر ل سەر گەلاوێژا دووێ راوەستین، مەبەستا من فێستیڤالا سالانەیا گەلاوێژ، دێ گەلەك قەلەمان، سەر قەلەمان بینی چاڤەرێی دەمرۆژا وێنە و دەھان داھێنان چاڤەرێ دكەن، كەنگی دێ دەرگەھێ وەرگرتنا بابەتان دەستپێدكەت، دا بەشدار ببن و ئەڤ بەشداریا ھەنێ كو من مەبەستە ئەز ژێ بەحس بكەم، بژارەیا سالانەیا نڤیسەرێ وێ یە و حەزدكەت جوانترین و بژارەیا نڤیسینا خوە، داھێنانا خوە، ڤەكۆلینا خوە بۆ گەلاوێژێ ب ھەلگریت و پێشكێشی وێ بكەت.

مەزراندنا جينۆسايدەكا ئێزدییان دكارەكێ ئەدەبیدا

عبدالرحمن بامەرنی

پوختە:

ڤەكولینێ، كار ل سەر مەزراندنا جينۆسايدەكێ دكارەكێ ئەدەبی یێ نەنڤیسیايدا كريیە. بۆ ڤێ چەندێ ژی، ڤەكولەری رۆمانا (مێژوویی بەلگەیی) ھەلبژارتییە و دڤی جورێ رۆمانێدا، نڤیسەرێ رۆمانێ ئەو بەرۆبیاڤە زێدەتر یێن ھەین، ژبۆ مامەلەكرنێ دگەل روودانان و ھینگێ كارێ وی وەك مێژوونڤیسەكی نابیت، بەلكو ب رێكا خەیالێ دێ شێت گەلەك دەرزێن دناڤا روودانێدا ھەین پر كەت و ڤەقەتیانان پێكڤە گرێدەت و بۆ نڤیسینا رۆمانا خوە، پەنا برییە بەر رێكار و تەكنیكێن نوی یێن ڤەگێرانێ و ئەڤە ژی ب مەبەستا، خواندەڤانێ رۆمانا خەیالی بەرەڤ كێمبوون چوویە و ئێدی خواندەڤا ل رۆمانەكا بەلگەیی دگەریت ب رێكار و تەكنیكێن نووی. ڤەكولەری بۆ كارێ خوە یێ نڤیسینێ، جينۆسايدەك دەستنیشانكرییە ب جھودەمێن وێڤە و ئەو ژێدەرێن ل سەر ڤێ جينۆسايدێ نڤیسین، بەحسا خالێن بالكێشێن ڤێ جينۆسايدێ كرینە، ژوان ھوكارێن پەیدابوونا جينۆسايدێ و رەنگڤەدانا خالێن دناڤا روودانێن جينۆسايدێدا ھەین، دگەل ئەڤرو یا مە و تایبەت رەڤاندیێن دەستێ داعشێ، بابەتێن مرۆڤایەتیێ و ھەلویست و بابەتێن پێكڤە ژیانێ و ھشیارییا تاكێ كورد و ڤان ھەمییان گرێدان ب رۆمانێ و روودانێن وێڤە ھەنە و ل سەر زارێ كاراكتەرێ دەستنیشانكریێ رۆمانێ دھێنە ئازراندن.

كلیلێن ڤەكولینێ: (گوندێ باسا، جينۆسايد، رەڤاندیێن ئێزدی، رۆمانا مێژوویی بەلگەیی).

تیپێن (ئەبجەد)ی جودانە ژ تیپێن (ھیجائی)

بەرسڤەكە بۆ گوتارەكا نڤیسەر ئیسماعیل بادی

عبدالرحمن بامەرنی

نڤیسەر و ڤەكۆلەرێ باژێرێ دھۆكێ (ئیسماعیل بادی)، گوتارەكا جوان ل بن ناڤێ (ڤەھاندنا ھەلبەستێ ل دویڤ تیپێن ئەبجەدی) د رۆژناما ئەڤرۆ دا بلاڤكریە و تشتێ سەرنجا من راكێشایی، دەما بەحسا پیتێن ئەبجەدی كری، كو ب راستی ژمێژە بوو من دڤیا بابەتەكێ ل سەر ڤان جورە پیتان بنڤیسم، كو رەنگە گەلەك ژ نڤیسەران، قوتابی و ماموستایان رێزبەندیا وێ نزانن، یان ئەگەر رێزبەندیێ دانن ژی، ژێدەرێ وێ نزانن و ل گەلەك جھان ژی تێكەلیەك دناڤبەرا تیپێن ئەبجەدی و تیپێن ھیجائی دا ھەنە و ژبەركو سەیدایێ بادی نموونا ھەلبەستێن خوە لدویڤ تیپێن (عەرەبی) ئینایە، دێ ھەولدەین لدویڤ زمانێ ڤان پیتان گوتارا خوە بنڤیسین، كو شاعرێن مە یێن كەڤن ژی ئەڤ چەندە كرییە و ل دەستپێكێ فەرە بزانین، جوداھیا ھەردوو رێزبەندیان (ئەبجەدی و ھیجائی) چاوانە؟ رێزبەندیا تیپێن ئەبجەدی بڤی رەنگییە: (أ. ب. ج. د. هـ. و. ز. ح. ط. ي. ك. ل. م. ن. ص. ع. ف. ض. ق. ر. س. ت. ث. خ. ذ. ظ.غ. ش.)، و رێزبەندیا تیپێن ھیجائی یێن عەرەبی ژی بڤی رەنگییە، ئەو ژی (أ. ب. ت. ث. ج. ح. خ. د. ذ. ر. ز. س. ش. ص. ض. ط. ظ. ع. غ. ف. ق. ك. ل. م. ن. هـ. و. ي.) و ئەڤ جوداھیا ھەنێ نە بتنێ بۆ چاوانیا رێزكرنا یان رێزبەندیا ئێك لدویڤ ئێكا تیپان دھێت، بەلكو تیپێن ئەبجەدی لدویف رێزبەندییا مێژوویێ ھاتینە دانان و وەك ژمارە دھێنە دانان، چاوان (1،2،3،3،5،6،7...... ھتد) دھێنە دانان و تیپێن (ھیجائی) ژی وەك وێنە دھێنە كێشان بۆ رێزبەندیا پەیڤان و ناڤان.