ب بێدەنگی ئەم مەزنبووین

ئەحلام موستەغانمی

وەرگێران: عبدالرحمن بامەرنی

ئەم مەزنبووین تا وی راددەی ئێدی ئەم ل ھەڤالێن نوی ناگەرین یان ھەتا ل وان كەسێن حەژ مەدكەن، بەلكو ئێدی ئەم بخوە یێ ل خوە دگەرین..
ئێدی ئەم قەرقەشێ دگەل كەسێ ناكەین، خوە ئەم ل سەر راستیێ ژی بین.. ئەم مەزنبووین تا وی راددەی ئێدی ئەم دگەل كەسێ وان بابەتان ڤەناكەین، یێن راستییا بوچوونێن مە دیار دكەت..
ئەم مەزنبووین و ئێدی ئەم حەژ جھێن بێدەنگ دكەین، ڤەخارنا قەھوێ، دەنگێ سروشتی و ئێدی ئەم ل كەسێ ناگەرین برینێن مە سارێژ بكەن، بەلكو ئەم بخوە خوە سارێژ دكەین و ئەم مەزنبووین و ب بێدەنگی دكەنین و ب

قەرەچكییا مە (بامەرنی)یا!

عبدالرحمن بامەرنی

بابەتێ ئەز دێ ل سەر نڤیسم، رێك بەحسا (راجێتێن نوژدارانە)، لێ هەر بۆ خوشییا خواندنێ، ئەز دێ هندەك چەپ و چیرا ل نڤیسینا خوە دەم. ددەمێ خوەدا، مە زارۆكێن بامەرنێ ب زمانەكی دگەل ئێك دئاخفت، مە دگوتێ قەرەچكی، ناڤئینانا من بۆ زاراڤێ (قەرەچ)، ژبەركو وان ژی زمانەكێ تایبەت بخوەڤە هەبوو، دەما دگەل ئێك دئاخفتن، بتنێ ئەو دئێك و دوو دگەهشتن و قەرەچكینیا مە یا هینگێ، لدویڤ سادەییا مە بوو و چ حیلە و حەوالە، چ دەست ناڤ دەستكانێ و دبنڤە پارە وەرگرتن دگەلدا نەبوو و هەمان قەرەچكینییا بەرێ، نوكە ب رەنگەكێ دی دهێتەكرنێ و هندەك دبێژنێ (كود)ێ نوژدار و دەرمانخانا و ئەڤا ب سەرێ من هاتی، ئەز دێ بەحس كەم.

ئەم چووینە كومەلگەهەكا نوژداری و كلینكییا نوژدار (س) و نوژدارەكێ ئەزمان خوش و یێ زیرەك ژی بوو، راجێت ژ نڤیسینێ پر كر، گوت دێ دوو گەرێن دەرمانان خون، وە دڤێت هەمیا ل سەر ئێك بكرن و وە ڤییا ژی هەر گاڤا ب دووماهی هاتن، گەرا دوویێ بكرن و مە گەرەك كری، بۆ گەرا دوویێ ژبلی دەرمانخانا وێ كومەلگەهێ، پێنج دەرمانخانێن دی من دانە سەر پێن خوە و ئێكی ژی نەزانی چ دەرمانن، دگەل دانوستاندنا من لدەف ئێكێ دەرمانخانێ، گوت: رەنگە ئەڤ كومپانییا ڤی دەرمانی دئینیت بتنێ بۆ دەرمانخانا وێ كومەلگەهێ بینیت و ئەڤە گرێبەستەكە دناڤبەرا واندا، دبیت ژی كودەكێ ڤەشارتی و رەنگە ئێك پیت بیت، دناڤبەرا نوژداری و دەرمانخانێ دا هەبیت!

چیرۆك و چیڤانۆك و سەرھاتیێن كوردی و راوستیانەك

 عبدالرحمن بامەرنی

ئەم نەشێین بێژین ستران بەری دھێت یان ژی ڤەگێران و ئەڤە بابەتێ من ژی نابیت، ژبەركو ئەز دێ زێدەتر ل سەر پولینكرنا ڤەگێرانێن كوردی راوەستم، دەم و جھێن لێ دھاتنە ڤەگێران و بۆ نمونە، دەمێ گوتنا سەرھاتیەكا كوردی جوداتر بوو ژ دەمێ ڤەگێرانا چیرۆكەكێ و ھوسان دەمێ ڤەگێرانا چیرۆكەكێ جوداتر بوو ژ دەمێ ڤەگێرانا چیڤانوكەكێ و رەنگە ڤەگێرێن ھەر سێكان ژی تایبەتمەندیێن خوە یێن جودا ھەبن و ئەگەر ئەم ژ لایێ پولینكرنێ ژی ڤە ل سەر ڤەگێرێن كوردی راوەستین، ئەز باوەرم ئەم دێ كەینە سێ بەش و بڤی رەنگی (سەرھاتی، چیرۆك و چیڤانوك).

 بوچی ئەز ڤی بابەتی بگرنگ بزانم، كو ڤەكولینێ ل سەر بكەم! ژبەركو دێ شێین ب خواندنێن زێدەتر دڤی بواریدا، د تەڤنێ پێكڤە ژیانێ، د تەڤنێ داب و نەریتێن كوردی، د تەڤنێ چارەسەری و بەرسینگرتنا كێشەییان، روودانان، پێشھاتان، رەوانبێژیێ و ھەلكەفتان راوەستین و دێ مە خواندنێن دروست ژبۆ ھەبن.

چ جوداھی دناڤبەرا ھەر سێكاندا ھەیە؟ رەنگە گەلەك ژمە ھەمان پرسیار لدەف دروست ببیت، ئایا ما ھەر سێ ناچنە د قالبێ چیرۆكێدا، رەنگە ب سەرڤەیی و بەرسڤەكا سادە بێژین بەلێ، لێ مەبەستا مەیە ئەم پولینكرنەكێ بۆ بدانین، دا د ھەر ئێكێ بگەھین جوداتر ژ یا دی و بھزرا من، ئەم دشێین بڤی رەنگی ھەر ئێكێ ژ یا دی جودا بكەین.

دەما دبێژین سینەما خودیكا گەلانە!

 عبدالرحمن بامەرنی

سینەما دشێت چ بكەت؟! ئەڤ پرسیارە گەلەك جاران خوە دوبارە دكەت و ھەر ئێك ژمە وەك خوە پێناسەكێ ددەتێ. ئەز دێ بۆ بەرسڤا ڤێ پرسیارێ ژی بەحسا فلمەكی كەم، كو راست سینەما دشێت گەلەك تشتان بكەت، پەیامێ بگەھینیت، راستییان سەراڤ بكەت و ئەڤ فلمێ ئەز دێ ژێ بەحسكەم ژی، فلمێ (Days of Glory)ە كو ل سالا 2006ێ ھاتیە بەرھەمئینان، فلم لدوو چار زەلامانە ژ چەند وەلاتێن عەرەبی یێن جودا مینا (جەزائر، تونس و مەغرب)ن و ژلایێ داگیركەریا فەرەنسی ڤە بەشداری د شەرێ جیھانیدا پێ ھاتیەكرنێ.

 چیرۆكا فلمی ژی ھوسان بوو: فلم بەحسا روودانێن شەرێ جیھانیێ ئێكێ دكەت، فەرەنسا ژی ژ لایێ ئەلمانیا ڤە ھاتبوو داگیركرن، فلم ژ ناڤ باژێرەكی عەرەبان دەست پێدكەت، ل سالا 1943ێ، ددەمەكیدا فەرەنسا كەتبوو بن داگیركەرییا ئەلمانیا و د ھەولێن بەرگری كرنێدا بوو، فلم ژناڤ باژێرەكێ عەرەبان دەستپێدكەت، پیرەمێرەك كو ب كارۆكۆك رەنگە خەلكێ جەزائر بیت، لناڤ كولانێن گوندی دگەریت و گەلەك كەس یێن بدویڤ ڤە،

شیان كانیساركی ل سەر كورتەچرۆكا تكێتا شەمەندەفرێ دنڤیسیت

تكێتا شەمەندەفڕێ/ شیان كانیساركی

نڤیسەری ڤیایە نامەكا درێژ د دەمەكێ كورتدا ب گەهینیتە خواندەڤانی، هەلبەت تێگەهەشتنا من و تە سەبارەت ڤێ چیرۆكێ دێ یا جیاواز بیت و ئەگەر وەكی ئێك بوو ئەڤە ژ نەباشی و بێهێزیا چیرۆكێ یە، لێ دبیت چوار كەس ب خوینن؛ ئێك كورێ گوندی بیت، ئێك یێ باژێری، ئێك قوتابیا زانكویێ بیت، یا دی ل مال كار بكەت، هەر ئێك ژی دێ بۆ خۆ پێناسەیەكا ل دویڤ تاما وی/وێ ژێ دیتی خواندنێ بۆ كەت. گەلەك جاران چیرۆك هەمی دێ سەرنجا مرۆڤی كێشیت، جاران ژی ژ چیرۆكێ دێ كارێكتەرەك یان كەسایەتیەكێ تەمەنێ وی كورت كارتێكرنێ ل تە كەت و ئێكا هند ژتە چێكەت ل سەر بنڤیسی، ئەڤەژی بۆ وێ چەندێ د زڤڕیت مرۆڤ كەسایەتیا خۆ د وی كەسی دا دبینیت و هزردكەت نڤیسەری ئەو چیرۆك ل سەر ژیان و چانسێ مرۆڤی یا نڤیسی، لێ حال چ حالە نە ژ دویر و نێزیك نڤیسەر « من و تە» نا نیاسیت. نڤیسكار و نۆژدارێ ئەفگانی-ئەمریكی» خالد حوسێنی1965ێ» دبێژیت:( نەیا گرنگە تو ل كیڤە سیاری شەمەندەفڕا «چیرۆكێ»دبی، یا گرنگ ئەوە دێ هەمی دویماهیێ گەهن ئێك خال»جهـ» ). پرسیار بۆ نڤیسكاری، ئەرێ ئەڤە بۆ چ د ڤەگەڕیت؟ ئەرێ ما تو من د نیاسی؟

قاتێ‌ پێنجێ‌ ژوورا ژمارە دو

دیاری بۆ نوژدار "سەعد كازم"

ئەڤە ب هژمار بوونە هەیڤەك و دو رۆژ، ئەز نە روونشتیمە سەر كەلێژا خوە و من ئاگەهـ ژ كەلەخێ‌ خوە نە. ل دەستپێكێ‌، دەستەكێ‌ من بتنێ‌ هەمی رابوون و روونشتنێن من بوون، ئەوی دەستی ژی هەمی داخوازیێن من نە دگەهاندن، بتنێ‌ مەسجا من بوو ژ بۆ ئەوێن ل هنداڤ سەرێ‌ من، كا ئەز چەند هەست ب ئازارێ‌ دكەم..

دڤی ماوێ‌ ئەز ل سەر ڤی تەختی، هەر كەسێ‌ من سلاڤەك ژی كریێ‌ دهات و پەسنا من دكرن، هندەك سەروچاڤ چەند ژمێژە بوو، نەكەتینە بەر چاڤێن من و ئها ئێك ئێكە ئەو رۆژ یێن دهێنە بیرا من، هەر ژ دەما مە ئێك ناسكری و كا چ دناڤبەرا مەدا هاتیە روودان و چێبووی..

دڤان رۆژێن مانا مندا و ئەز كەلەخەكێ‌ درێژكری، چەندا حەزا رابوونەڤەییا من د خواستن، دوو جار هندا حەزدكر ئەز ڤێ‌ جیهانێ‌ بجهـ بهێلم. هەر كەسێ‌ دهاتە هنداڤ سەرێ‌ من، دەستێن خوە بلند دكرن و دوعایێن خێرێ‌ بۆ من د خاستن، لێ‌ من دزانی ئەو دوعایێن بەرۆڤاژی لمن دكەن، ئەوان دڤێت ئەز ئێك لایی ببم، یان د ژیانێدا بمینم یان ژی ب ئێك جاری وان بهێلم. هەر زوو من مرازا وان دزانی و چەند بێهنا من یا تەنگ، بێهنا من تەنگ تر دكرن..

جێری

عبدالرحمن بامەرنی

پشتی خواندنا ڤێ پەرتووكێ، بۆ وێ ھەمی تشتەك ئاشكەرابوون، كو جێری كورتكرییا ناڤێ (جاریە)یە و دەما ئەڤ پرسیارێن بێ بەرسڤ ل بەر سینگا بابێ خوە داناین! بابێ وێ یێ سەرێ وی بچیت و نڤێژا وی نەچیت، مەندەھوشییا خوە دیاركر و تف ل (قاسمێ لەعلێ) باراندن، دەما پێشنیارا ڤی ناڤی دایە وی و كچا خوەیا ئێكانە پێ ناڤكری..

شەڤێ ژ نیڤێ دەربازكربوو، دەما ژبن لحێف و دووشەكێن خوە دەركەفتی و بەرەڤ مێزا خوە یا پەرتووك ل سەر چووی و پەرێن پەرتووكێ ڤەداین، ئاگر ب خانیڤانڤە ھلدچوو، ستوویێ زارۆكان ب لاندكانڤە شورببوو، زەلام و ھندی نێرەكێ خوە ل سەر پێن خوە بگریت، رمەك د سینگی رابوو یان سەرێ وی دوو بھوستا ژ كەلەخێ وی وێڤەتربوو یان وەك دیكلێ ڤەكوشتی، ل سەر سەرێ خوە دزڤری. ھەر مێیەكا مەمكێن وێ ھندی كتەكا گیزێ ژی لێھاتین، ل پشت سیارەكی بوو و ھندان ژی دەستێن وان دگرێدایی بوون و بەری چنگلێ وێ ژی بھێتە كێشان و ببیتە (سەبییا) وان، پەرێن پەرتووكێ پێكڤەدان و بلەز چوو دبن لحێفا خوەڤە و ژوور لخوە تاری و زولماتەكر...

قوزلقورت/ كورتەچیرۆك

ئەڤە رۆژا بێھنژی و گوتیێ قوزلقورت،

ئێدی خەو نەكەفتیە چاڤان و ئەو قوزلقورتە ژ مەژیێ وی دەرناكەڤیت. چەند سەرێ خوە دانیتە سەر بالیفكێ، ھێشتا تەمارا خەوێ چاڤێن وی نەگرتین، دەنگەك دێ جرفەكێ ڤێئێخیت و ئێكسەر بەژنی خوە رابیتەڤە و چ نەفرەتەكا ھەی، لخوە بارینیت، ژبەر وێ بێھنژینا، نە ل دەم و جھێن خوە یێن گونجایی.

چیرۆكا وی و خەوێ بێ رامان بوو، جامێرەكی گوتێ: “پێدڤی چ دەرمان و چارەسەریان ناكەت، خوە ب تشتەكی ڤە مژویل بكە”. ل چەند شەڤێن ئێكێ، ل عەسمانەكێ رەشێ تاری، ستێر دئینانە بەرچاڤێن خوە و ئەڤە ستێرەك و ئەڤە دوو ستێر و ئەڤە سێ ستێر و ب ھژمار سیھـ ستێر دخاندن و بیرا وی ناھێت جارەكێ ژی گوتبیت، ئەڤە ستێرا سیھـ و ئێكێ و دا خەو چاڤێن وی گریت. لێ دگەل دەربازبوونا حەفتیەكێ، ئێدی شوینا عەسمانی، كوتانا پەزێ جیرانێ وان دھاتە بەرچاڤێن وی و دا دەرێ كوتانێ ڤەكەت و دەست ب داكرنا وان كەت، ئەڤە بزنەك و ئەڤە دوو بزن و ئەڤە سێ بزن و ئەڤە بوونە سیھـ بزن و ئێدی دا نقومی خەوێ بیت و حەفتیەكێ ژی ب ھژمارتنا بزنان ڤە، دەرباز كر.

سمینارەك ل سەر (شوكرۆیا عەزێ) و ئیمزاكرنا 3 پەرتووكێن من

ل رۆژا 2023/6/23 و ل دەمژمێر 6ی ئێڤاری و ل ھولا ئێكەتیا نڤیسەران ل دھوكێ، سمینارەك ژلایێ محسن عەبدولرەحمان ل سەر كورتەچیرۆكا (شوكرویا عەزێ) و ئیمزاكرنا سێ پەرتووكێن من ل بن ناڤێ (رەشكو... رۆمان، شوكرۆیا عەزێ... كورتەچیرۆك، عیراق و ئایین، وەرگێران، جھێ ئاماژێ یە كو ئەڤ چالاكیە ژلایێ ئەلند مزوری ڤە ھاتە برێڤەبرن.

چێل و گولك/ كورتەچیرۆك

عبدالرحمن بامەرنی

دیاری بۆ (فەتحی لیناڤایی)

چەند چیرۆكێن خوە یێن بەری سەرھلدانێ بۆ مە ڤەدگێران، لێ من زێدەتر حەژ ڤێكر و رویدانێن وێ سەردەمانەكی پیشانددەن، كو ئەو زوردارییە د خەیالا مرۆڤی ژیدا نەبیت. سال وەخت، شەرێ دناڤبەرا عیراقێ و ئیرانێ دا بوو. تەمەنێ وی دبن (18) سالیێ دابوو و ھێشتا ناڤێ وی بۆ سەربازیێ نەھاتبوو. دایكا وی گوتێ كورێ من، بابێ تە یێ چوویە بەر دلوڤانییا خودێ و تو ژی دچییە باژێری بۆ خوە كار دكەی و ئەڤ چێل و گولكە دخانیڤە یێن بوینە بەلا سەرێ مە و ئەم نەشێین ژبەر وان چبكەین، نە دشێین ژ مالێ دەركەڤین، چ سەرەدان بیت نەخوشخانە بیت یان ژی چوونا ناڤ چەم و رەزی بیت و ئەگەر تو بمن بكەی، دێ بەیە مەیدانكا باژێری و ب چ چوو، دێ فرۆشی و پێدڤیێن مالێ بۆ خوە پێكرین و ئەڤێن ژبەر دمینن ژی، بۆ خوە بكە د شولەكیرا.

ھەڤالەكێ وی جھێ مەیدانكا فروتنا حەیوانان نیشاندا و بۆ پێشنیار كر، چێل و گولكێ خوە ل مەیدانكا دھوكێ نە فرۆشیت و ب بەتە مەیدانكا زاخو، ل وێرێ بكر باشتر یێ ھەی و دێ پتر پارە ژی پێھێنەدان.

ترومبێلەك بۆ خوە دەستەبەركر و سپێدەھییا رۆژا ئەینی، ھێشتا بەروەخت، ھەردوو چێلێن خوە و گولك ل پشتا پیكەمێ سیاركرن و بەرەڤ باژێركێ زاخو، كا تو لكیڤەی. دەما پیكەم ل جھێ دەستنیشانكری راوەستیایی، نیشانێن چ مەیدانكا لێنەبوون، ھندی زویكا ژمالا خوە دەركەفتبوو و ھێشتا خەلكێ زاخو بخوە یێ دخەو، سەرەرای دەمژمێر و نیڤێن ھاتنا وان برێكێ. شوفێرێ ترۆمبێلێ ھاری وی ھەردوو چێل و گولك ژ پشتا پیكەمێ ئینانە خارێ و ئەو بجھـ ھێلا و رێكا ڤەگەرێ گرت. ئەوی ژی ھەردوو چێل ب كنفەكی ب ستوینكەكێ ڤە گرێدان و گولك ھێلا بەردای، ژبەركو ماكا وێ یا دگەل و ژێ دویرناكەڤیت.

ڤیاگرا كوردی*

كێم دكان نەبن، ھەكە پرانییا وان فێقی و زەرزەواتی بەرچاڤ دكەن و دفرۆشن. لێ دەما رێكا من ب بازاری كەفتی، رێكا من كەتە سەردابا فێقی و بھارە، تو بێژی ل بھارێ چ رەوشەك بكەڤیتە ڤێ سەردابێ و مێزێن تژی فێقی؟ شینكاتی و بێھنا چییای ژێ دھێتن، تایبەت بۆ كەسەكێ وەك من، تا زركورییا خوە من ل ناڤ چییا دەرباز كری و ژیانا گوندان و عاقاری. عاقار ژی ل بھارێ، گیایێن بھاری و ئھا ڤی دیمەنێ من دھزرا خوەدا چێكری، ئەز كێشامە بەر مێزێن فێقی و زەرزەواتی لڤێ سەردابێ. ئەز ل بەر مێزەكا حلی ترشكان راوەستام و كەسەكێ ھەڤال ئەز دیتم و یێ دكەتە كەنی، من پرسیارا كەنیا وی ژێكر، ئەڤێ لپشت مێزێ گوتی ئەز دێ بۆ تە بێژم، گوت یێ پرسیارا (جەرجیرێ) دكەت و ئێكی یا گوتیێ (جەرجیر ڤیاگرا سروشتییە) و بێ دبێژیت گوتنەكا ھەی دبێژیت (ئەگەر خەلكی زانیبا كا جەرجیر دشێت چبكەت، دا لبن تەختێ خوە یێ نڤستنێ چینن).