دا ژ شاشیێن خوە دەست پێبكەین

عبدالرحمن بامه‌رنى 

ئەگەر ل شورەش و بەرخوەدانێن خوە بزڤرین، بدەهان و سەدان شورەش و بەرخوەدان د مێژوویا كوردیدا دێ‌ كەڤنە بەرچاڤێن مە و ل پرانیا وان، ئەم توشی هنگافتنێ‌ بووینە و بێی كو جارەكێ‌ ژی ئەم ل سەر وان شاشییان راوەستیابین و مە بو خوە كربنە وانە. ئەڤ هنگافتنێن مە ژی، ب وێ‌ نوكتێڤە دچن (دەما زەلامەك ب جاددێدا دچیت و قەلپەكێ‌ موزێ‌ دكەڤیتە بن پیا و پاتك و پاتك ب عەردی دكەڤیت، روژا پاشتر رێكا وی دكەڤیتە هەمان جاددە و قەلپەكێ‌ دیێ‌ موزێ‌ دبینیت، دبێژیت، دێ‌ جارەكا دی پێ من كەڤیتە سەر وی قەلپیڤە و دێ‌ پاتك و پاتك بعەردی كەڤم، بێی كو مفا ژ هەمان شاشی وەربگریت و رێكا خوە ڤەگوهێزیت)، ئها ئەم كورد ژی هەمان رەفتار دوبارە و سێبارە دكەین. رەنگە هەبن بێژن، بارودوخێ‌ سیاسیێ‌ كوردان و جوگرافیا كوردان نە هاریكارن كو كورد د شورەشێن خوەدا د سەركەفتی بن؟ رەنگە وەسا بیت و بەشەك ژ هنگافتن و شكەستنان بۆ بارودوخێن سیاسی و جوگرافیا نە گونجایا كوردستانێ‌ ب هەر چار پارچێن وێڤە بزڤریت. لێ‌ ئەڤە بتنێ‌ نە دووماهیكە، ژبەركو، ئامانج چەند یا ئاسێ‌ بیت و چەند ئاستەنگی هەبن، دڤێت مە خواندنێن تێرو تەسەل بۆ وان ئاستەنگان هەبن، نە بتنێ‌ ئەڤە ژی، بەلكو دڤێت دهەر پێنگاڤەكا ژڤی رەنگیدا، مە خواندن هەبن، ئەم دێ‌ چەند پێنگاڤان پێشڤە چین و دێ‌ چەند پێنگاڤان پاشڤە هێین، دوست و دوژمنێن خوە دیار بكەین و هەردەم مە دەزیەك هەبیت بۆ زڤرینێ‌، ئەگەر ئەم توشی هنگافتنێ‌ بوین. دڤێت ئەم هەمی ئەگەران بێخینە بەر گومانێ‌ و باشترین بەلگە ژی، ئەڤ روودانێن دوماهیێ‌ نە، چ ل بەری 16ی ئوكتوبەرێ‌ یان پشتی هینگێ‌ و تا دگەهیتە روودانێن عەفرینێ‌ و ئەڤێن دێ‌ د دووفرا هێن و یێن كومەلایەتی ژی ل ئالیەكی.

بەرنامێ‌ (میناك) و عەقلیەتا ئێك و دوو شكاندنێ‌

عبدالرحمن بامه‌رنى

ئەرێ‌ بوچی ئەم كورد تا نوكە دبینە دار دەستێ‌ كومەلگەهێن دی و هەر چاوا وان بڤێت، وەسا مە د دەنە بەر كاشوێ‌ خوە؟، رەنگە هەر كەسی ئەڤ پسیارە ژخوە كربیت و هەر ئێكی ژی لدویڤ مێشك و تێگەهشتنا خوە بەرسڤەك بۆ كەر كربیت. ئەڤ گوتنا من یا ل سەری، دێ‌ لدوور بەرنامێ‌ (میناك) بیت، ئەڤێ‌ ژ لایێ‌ میدیاكارا كچ (هەودان سەعید) ڤە دهێتە پێشكێشكرن و ئەگەر نە بێژم هەمی خەلەك، بەلێ‌ پرانیا وان من بەرێخوەدایێ‌ و دوماهی خەلەك ژی یا بوویە جهێ‌ دان و ستاندنێ‌ و كومێنت و رەخنە بۆ چووین، بەرنامێ‌ (كچ و پروسا شینكرنێ‌)، كو بەرنامە ب 26 خولەك و 48 چركان بخوە ڤە دگریت و چەند كەس دناڤ بەرنامەیدا هاتینە مێهڤانكرن و ئێخستینە بەر پسیارا و بوچوونێن وان هاتینە وەرگرتن.

بلاڤبوونا بابەتی و پشتی كەتیە بەر چاڤێن خەلكی، كو گەلەكان هێرش و رەخنەیێن خوە ل بەرنامەی كرینە، هندەكان بناڤێ‌ ئاینی و هندەكێن دی ژی بناڤێ‌ رەوشت و تیتالێن كوردی بەرنامە رەخنە باران كریە و مخابن، كو گەلەك ژ كومێنتان د چوونە د بابەتێ‌ ناڤزراندنێدا. لدەستپێكێ‌ ئەم ب پرسین، ئایا دەما ئەم بەحسا ژنان دكەین، ئەم بەحسا مافێن وان دكەین و ئازادیا وان دكەین، ئەڤە دبیتە سەربەرداییا ژنان؟ نەخێر، ژبەركو ئەم یێ‌ هەولددەین جڤاكەكی پەیدا بكەین، ژن تێدا یا كارا بیت، ئەڤرو ژن یا بوویە قوتابی و دچیتە خواندنا بلند و فەرمانبەرە و مل بملێ‌ زەلامی یا هەمی كاران دكەت و دگەل هندێ‌ ژی یا خزمەتا زەلامێ‌ خوە و زارۆكێن خوە ژی دكەت و بەرڤاژی ئەگەر هەڤبەر بكەین، پەروەردەكا باشتر ددەتە زارۆكێن خوە ژ ژنەكا، نە خواندەڤا، ئەڤە وەك دەركەتنا ژنان و خواندنا وێ‌. ئەگەر هەڤبەركرنەكا دی ژی بكەین، دناڤبەرا كچا قوتابی و یا بابێ‌ وێ‌ نەهێلیت ژ خانی دەركەڤیت، دێ‌ بینین كچا خواندەڤا ئەگەر كورەكی بۆ خوە هەلبژێریت ژی، دێ‌ ئێخیتە دبن چەندین فلتەرانرا، كا كی یێ‌ باشە و كی هەست ب بەرپرساتیێ‌ دكەت و كیش كور ژی نە هەژیە ببیتە هەڤژینێ‌ وێ‌ یێ‌ پاشەرۆژێ‌ یانكو هەلبژارتنا وێ‌ دێ‌ یا تەندروست تر بیت ژ یا دخانیڤە،

قصه‌ قصيره‌ (الكاتب) ترجمه‌: ماجد حيدر

الكاتب

قصة قصيرة بقلم عبد الرحمن بامرني

ترجمة: ماجد الحيدر

لا يمكنك العثور على مقاعد خالية في القاعة سوى في الصفين الأولين بالطبع. هو يعرف بأن الصف الأول له إتيكيته الخاص، وأنه إذا ما جلس في أحد مقاعده فسوف يأتي شخص ما ويطلب منه القيام منه. قصد الصف الثاني: في الكرسي الأول من ذلك الصف ثمة امرأة حبلى، لكن بطنها المنتفخة لم تدفعه لتغيير أحاسيسه إزاء النساء، هو يعرف كم ينفر من السيدات الحوامل.

خيرٌ لي أن أدخل الصف من الجانب الآخر للقاعة وأضمن مقعداً شاغراً! شعرت صاحبة البطن بالأمر فأمالت جسمها نحو جانب الكرسي وفي ظنها أنه سيستطيع المرور إذا ما لوت نفسها قليلاً، لكن تخبط تلك المرأة الحبلى لم يكن كافياً للسماح له بالعبور من أمامها واتخاذ مجلسه! لم تكد المرأة تعدل جلستها بعد أن يئست من مروره حتى قالت له شابتان ممشوقتان عاريتا الأذرع ومثقلتان بالمكياج :هل تسمح؟ ثم عبرتا نحو الكراسي الشاغرة.

هل أنا المتأخر أم ستكون مسرحية أخرى غير اللاتي شاهدتهن قبلاً؟. كان يفكر بهذا وهو ما يزال منشغلاً باتخاذ القرار حول الجانب الذي ينبغي له اختياره للدخول الى الصف والوصول الى أحد الكراسي الشاغرة قبل أن تشغل هي الأخرى. مشرف القاعة أحس بارتباكه وتردده وكون تلك السيدة الجالسة في المقعد لأول وراء عدم عبوره، لكن ما لم يفكر به ولم يعرفه هو أن بطنها المنتفخة هي ما يعيق عبورها وليس السيدة بحد ذاتها.

قصتان قصيرتان

عبد الرحمن بامرني 

ترجمة: ماجد الحيدر

(1)

التابوت

أكثر من أربع ساعات مضت وأنا ممدد في هذا التابوت. ها هي أيام عمري كلها تمر أمام ناظري في هذه الساعات الأربع مثل شريط سينمائي، شريط سينمائي بارد الأحاسيس. هذا هو قراري، أن لا أترك ورائي غير الأحاسيس الباردة والعيون المتقيحة والضحكات العابثة.

أربع ساعات داخل هذا التابوت ولم يفلح شيء في تغيير أفكاري، الحياة عندي غدت عديمة المعنى، وحياة دون معنى تشبه شجرةً يابسة، لا تفرش فيأها على ما حولها ولا تعطي ثماراً. بعض البشر تنتهي حياتهم في التابوت، لكنني اتخذت قراري: سأبحث عن الحياة بعد محطة التابوت!

هذا التابوت شديد الضيق، حاولت مراراً أن أتقلب بداخله لكن رأس مسمارٍ حديدي ينغرز في كتفي ويرغمني على الرجوع الى التمدد على ظهري. لماذا لم يبلغ أحد شكواه من أن مسامير التابوت لم يجر ثني رؤوسها المدببة؟! لا أعرف كم من الناس جرحهم هذا المسمار قبلي. لكن من يعلم؟ من يدلف الى هذا التابوت لن يرى الضوء بعدها. إنه ميت، ميت، ومنذ متى صار للموتى حق التشكي، ومن يحسب لهم حساب؟ ها، تذكرت شيئاً: أنت أيها المحسن فاعل الخير. قد صنعت هذا التابوت ووضعته في المسجد لتكسب الثواب. حسنا، كم سنة انصرمت على هذا الثواب، وكم جنازة حُملت فيه الى المقابر!؟ كفاك هذا، أ بيضة ديكٍ ثوابك هذا؟ ألم يحن الوقت لتصنعَ تابوتاً أفضل وتوليَ عناية أكبر بعملك؟!

بەرێخوەدانا سروشتی هەر وەكو رۆمانا (ئاترا) وێنە دكەت

عبدالرحمن بامەرنی

دگەل خواندنا من بۆ رۆمانا ئاترا*، بیرا من ل فلمێ‌ (سەیدولخەواتم)* هات، تا وی راددەی ئەز ل دەوروبەرێن خوە و سروشتی بگۆمان كەفتم، كا ئایا سروشتەكێ‌ نەلڤ، دشێت باخڤیت؟ دشێت هەڤپەیمانیا دروست بكەت؟ دشێت بەرگریێ‌ ژ خوە و شەری و ئاشتیێ‌ بكەت و پلانان دارێژیت؟ یاسا و رێسایێن سروشتی و دەهان و بەلكی زێدەتر ژ سەدان پسیارێن دی یێن ژڤی رەنگی! ئەز گەهشتمە باوەریەكێ‌، مرۆڤ ژی دشێن ب كارێ‌ خوداوەندیێ‌ رابن، تشتان وێنەبكەن و بێخنە دبوارێ‌ راستیێ‌ دا، لێ‌ جوداهیا دناڤبەرا هەردوویان دا، راستی و خەیالە، خودێ‌ دشێت دروست بكەت و لڤینێ‌ بدەتێ‌، مرۆڤ دشێن دروست بكەن و د خەیالێ‌ دا لڤینێ‌ بدەنێ‌. 

كاراكتەرێن رۆمانێ‌ ئەڤێن رول پێهاتینە بەخشین و شیانێن ئاخفتنێ‌ و رول گێرانێ‌ هەین و ناڤێن هندەكان ژ هەر جورەكی وەك میناك، لدویڤ رێزبەندیا رولێ‌ وان د رۆمانێ‌ دا "دار (ترێڤ،)، بالندە (چوكی)، بەر (تلێرتا)، پشیك (كاتی)، مرۆڤ (لێنیا)، بیكا لاستیكی (ساندی)، فریشتە (بوزاللا)، ئەڤێن دەستێن مرۆڤان دگەهیتێ‌ (گوللە)، ئەجنە (تێپ). هەر جورەكی ژی رەنگە چەند كارێكتەرێن دیتر هەبن، وەك دار، چەندین دارێن دی هەبوون و رول دناڤ رۆمانێ‌ دا گێرایە، بۆ كارێكتەرێن دی ژی هەر وەسا. بتنێ‌ مەبەستا من، گرێدانا ڤی جورێ‌ جودا ژ بونەوەران، وەك مرۆڤ و گیانەوەر و ئەجنان، ئەگەر وان ژی بێخینە دڤێ‌ جوینێ‌ دا، چ ئەڤێن ل سەر بنێن خوە شین دبن وەك داران و چ ئەڤێن نەلڤ و بێ‌ گیان وەك بەری و چ ئەڤێن بێ گیان و ژ بەرمایكێ‌ تشتەكێ‌ دی دروست دبن، وەك گوللە و رەژی. نڤیسەرێ‌ رۆمانێ‌، بزاڤ یا كری جیهانەكا جوداتر ژ ئەوا خواندەڤا هزرێ‌ تێدا بكەت، ب ئافرینیت، ئافراندنەك ئەو بخوە تێبگەهیت و گرنگ نینە ئەو تشتێن وی رول پێبەخشی بۆ خواندەڤای دبەرئاقل بن یان نە، دێ‌ بینی دار دئاخڤن و شیانێن رێڤەچوونێ‌ هەنە، دشێن ئێك و دوو سزا بدەن، باوەری ب رۆژا پشتی مرنێ‌ هەیە و تا وی راددەی دارەك خوە دكەتە پەیامبەر و دڤێت باشی و خرابیێ‌ دناڤ داران دا بلاڤ بكەت یان هەڤالینیا دناڤبەرا بەری و بالندەی دا دروست بوی، هەڤالینیەكا ب وی رەنگی بگەهیتە راددێ‌ عەشقێ‌. بەر و دار و بالندە ل ئێك بەرزە دبن، لێ‌ خەمێن وانە بگەهنە ئێك، گەلەك كارەسات ب سەرێ‌ وان دهێن، ئەگەر بتنێ‌ بەری وەك میناك وەربگرین، ئەو تشتێن ب سەری دهێن، هەر ژ هاڤێتنا وی بو ناڤ رووباری، دەركەفتنا وی، بویە بلوك، كەتیە سەر جاددان، وەك بەرێ‌ قۆسكێ‌ ب پەنجەرێ‌ كەفتی و بالندە دیتی، خۆشیێ ژ رووساتیا كچەكێ‌ دبینیت، دهێتە هاڤێتن ڤە و روودانێن ب سەری دهێن گەلەكن، دار ژی وەسا، بالندە ژی وەسا و خو بیكێن لاستیكی و كرمان و ئەجنە و فریشتان ژی رول وەرگرتیە. 

راگەهاندنا ئەلەكترونی و مەدەنیبوون

عبدالرحمن بامه‌رنى

ئەز دڤێ‌ نڤیسینا خوە یا كۆرت دا، هند ل سەر رولێ‌ رێنیشاندەر و بسپورەكێ‌ دەروونی یان سیاسیەكێ‌ رۆژەڤێ‌ شروڤە بكەت نا راوەستم، هندی دێ‌ ل سەر دیتنێن خوە وەك رۆژنامەنڤیسەك و راوەستم و گرنگیا راگەهاندنا ئەلەكترونی د مەدەنیكرنا جڤاكی دا. پێنەڤێت بابەتێ‌ ژ هەمیێ‌ كێمتر دان و ستاندن ل سەر دهێتە كرن، بابەتێ مەدەنیبوونێ‌ یە، ئەڤە ددەمەكیدا ئەم ژ هەمی تشتەكی دی زێدەتر پێدڤی ئازراندنا بابەتێن ژ ڤی جوری نە، ئەگەر مێشكی بەراورد بكەین، دگەل پێشڤەچوونێن دی، وەك بلندبوونا ئاڤاهیان، بەرفرەهبوونا باژێران، هەبوونا سەدان جورێن ترومبێلین نوی، تەكنەلوژیا نوی و پێشكەفتی د هەمی بوارەكیدا، لێ‌ مێشك وەك خوە و چ گوهورین ب سەر دا نەهاتینە و هەمان عەقلیەتا سالێن هەشتیان و نوتان، هەمان عەقلیەتا باب سالاری، هەمان عەقلیەتا پەنابرن بۆ دەستهەلاتا عەشایری و هەمان عەقلیەتا مێشكەكێ‌ داخستی یێ‌ تەقەبوللا هیچ تشتەكێ‌ نوی نەكەت و هەولێن خوە گوهورینێ‌ ژی نەدەت. د عەقلیەتێن هوسان ژی دا، نە كومەلگەهـ دهێتە گوهورین و پێشكەفتنێ‌ بخوە ڤە دبینیت، نە زانینگەهـ دشێت زانستی بەرەڤ پێش ببەت و نە یاسا ژی دشێت رولێ‌ خوە یێ‌ دروست بگێریت و یاسا بۆ هەمی كەسان وەك ئێك نابیت. چارە چی یە؟ رەنگە بەرسڤا پسیارەكا بڤی رەنگی هند گرنگ نەبیت، ژبەركۆ ئەم ل بەرامبەری پسیارەكا دی یا كونكریتی نە، مەدەنیبوون ژ بو مە بوچی یە، ما ئەم وەلاتێن ئەوروپی نە!.

به‌شدارى به‌رنامێ شه‌ڤين بووم ل بامه‌رنێ

روژناما كه‌ڤرۆكا ژماره‌ 2

ئه‌ڤرو ل خزمه‌تا ئاهه‌نگا سالانه‌يا بامه‌رنێ

ئه‌ڤرو روژا 5/5/20177 سێرانا سالانه‌يا بامه‌رنێ ل نزيك مه‌تارخانا بامه‌رنێ هاته‌ گێران و تێدا چه‌ندين چالاكى هاتنه‌ ئه‌نجامدان، ژوان ژى، چه‌ند په‌يڤ و گوتارێن ئه‌ده‌بى و دوو شانگه‌رى يێن دلڤه‌كه‌ر و چه‌ند ستران و داوه‌ت. ديسان باس ل ده‌رئێخستنا روژناما كه‌ڤروكا يا ئه‌له‌كترونى هاته‌ كرن و گرنگيا ڤێ روژنامێ بو ده‌ڤه‌را بادينان كو دشێت ده‌نگێ قه‌له‌مێ ڤێ ده‌ڤه‌رێ ژ بازنێ بادينان ده‌ربێخيت و هه‌ر كه‌سێ حه‌ز هه‌ى، بشێت به‌شداريێ تێدا بكه‌ت و بخوينيت.

ل سەر روژنامەنڤانیا كوردی بۆ (كوردسات نیوز)، مە دەست ژی ئینابوونە هاری خو!

 دەما بابەت گەرم دبیت و تژی تشت دگەل مروڤی دا هەبن و دەم یێ‌ كورت بیت بو گەهاندنێ‌،

 مروڤ دەستان ژی دئینتە هاری خو! ئەڤرو سپێدێ‌ ل روژا 24/4/2017 و ل به‌رامبه‌رى نڤيسينگه‌ها كوڤارا چاڤدێر، و برەنگەكێ‌ زیندی و بو ماوێ‌ 11 خولەكان (كاك نژیار نێروەی) برەنگەكێ‌ زیندی ئەم بەشداری بەرنامێ‌ (بەیانی باش كوردسات نیوز) كرین و ئەو پرسێن دگەل مە دا ئازراندین ژی، ژ سالا 2003ێ‌ وەرە رەوشا روژنامەڤانی ل چ ئاستە و د بەرسڤا وێ‌ و پرسێن دیڤدا، من تەئكید ل سەر خالەكێ‌ كر، ئەگەر برویێ‌ ژمارێ ڤە بیت، مە بدەهان روژنامە و كەنالێن رادیویێ‌ و تیڤیێن عەسمانی و لوكال ل خوە زێدەكرینە و رەوش گەلەك باشە، لێ‌ ئەگەر ژ رویێ‌ جوری ڤەبیت، ئەم د دویر بین نەبووینە و من زێدەتر بابەت بۆ پاریزگەها دهوكێ‌ ڤەكێشا ددەمەكیدا مە دوو روژنامێن روژانە و چەندین كوڤار، سێ‌ چوار كەنالێن عەسمانی و یێن لوكال و چەندین پەخشێن رادیویێ‌، لێ‌ وەك پێدڤی ئەم نەشیاینە خوە بگەهینینە هەمی دەڤەران و نوكە ژی گەلەك كومەلگەهـ و ناحیە ئێك پەرتوكخانە یان كوشكەكا فروتنا روژنامان لێ‌ نینە و یان كومە دەستهەلاتا سیاسی و یا عەشایری و ئاینی ل سەر روژنامەگەریێ‌ زالە، ئەڤە ژبلی نە داددیا دناڤبەرا دەزگەهێن روژنامەگەریێ‌ دا دهێتە دیتن و كرن، لدوماهیێ‌ ژی راستە ئەز یێ‌ گەشبین نەبووم لێ‌ ئەز یێ‌ رەشبین ژی نەبووم.

وەك ماموستایێ‌ راهێنەر، دوو رۆژان ل سەر ئەتەكێتێن روژنامەڤانی مە وانە گوتن

لهەردوو روژێن 17 – 18/4/20177 ل هولا رێڤەبەریا كارو راهێنەرێن پیشەیی ل زاخو، وەك ماموستایێ‌ راهێنەر من وانە ل سەر ئەتەكێتێن روژنامەڤانی و ئازادیا روژنامەڤانی، بۆ كومەكا راگەهاندكاران گوتن، جهێ‌ ئاماژێ‌ یە، كو ئەڤ خولە بەردەوامیدانە ب خولێن راگەهاندنێ‌ كو ژلایێ‌ رێكخراوا خامتیر بۆ بەرەڤانیكرن ژ روژنامەڤانان و ڤەژاندنا مەدیایێ‌ ڤە دهێنە رێكخستن.