2013/08/22

پیشەسازییا وێنەی، دنمونەكا (دیار عەبدولعەزیز زێوەی) دا

عبدالرحمن بامەرنی
بهێلە دناڤ بەرزەبونا تە دا ل خو بگەریێم، ئەڤە ناڤێ‌ شعرەكا هوزانڤانێ‌ گەنج (دیار عەبدولعەزیز زێوەی)یە، دروژناما وار ژمارە (787) دا بلاڤ بویە. هەر چەندە پشتی بلاڤبونا ڤێ‌ شعرێ‌ دروژناما ناڤبری دا، هوزانڤانی ل سەر پەیچێ‌ خوە د (تورا فەیس بوكێ‌) ژی دا بلاڤكریە و تێبینیەكا بچویك وەك گەلەك هەڤالان وەك كومێنت من ل سەر نڤیسی بو. لێ‌ من ڤیا وەك نمونە بو دروستكرن و سنعەتكاری دوێنەیێ‌ شعری دا، بو نڤیسینا خوە، ڤێ‌ شعرێ‌ بكەمە نمونە. هەلبژارتنا من ژی بو بابەتێ‌ پیشەسازیا وێنەیێ‌ شعری، هەر ژبەر وێ‌ چەندێ‌ بویە كو ئەز بخوە ئێك ژ شەیدایێ‌ وێنەیێن شعری مە و هوزانڤانێ‌ زیرەك ژی بمن وەرە ئەوە، یێ‌ بشێت دەستهەلی و سنعەتكاریا خوە دوێنەیێن شعری دا بەرچاڤ بكەت، ئەڤە ددەمەكی دا ئەگەر ئەم شعرا نوكە وەربگرین جوداتر ژ شعرا ب كێشە و سەروا، كو رەنگە د وی دەمی دا، سەرنجا پترییا خاندەڤا بو قافیێ‌ و ریتما شعرێ‌ دچوو، لێ‌ شعرا نوكە زێدەتر خوە دوێنەیێ‌ شعرێ‌ دا دبینیت، هوزانڤانێ‌ زیرەك ژی ئەوە یێ‌ هەولددەت ل وێنەیێ‌ دروست بگەریت، ل داهێنانا دروست بگەریت. وێنەیێ‌ شعری ژی جوداتر ژ وێنەیێن (فوتو)، ئەو وێنە یە ئەوێ‌ رح تێدا هەی و زیندی، كەنگی ئەڤ وێنەیە ژی ب رح و زمان و گوهـ و بینین دكەڤیت، دەما هوزانڤان هەولددەت تشتەكێ‌ نەلڤ ژ جهێ‌ وی بلەقینیت و ئەڤا هەنێ‌ ژی ئەگەر سنعەتكاری دگەل دا نەبیت، داهێنان بتنێ‌ بەس نینە.

2013/08/21

جوانی و كرێتیا دەقی و شعرەكا (هەوار كەمال) وەك نمونە

عبدالرحمن بامەرنی
جوانی و نە شیرینیا هەر تشتەكی، دوو چەمكێن رێژەیی نە و هیچ دەقەكێ‌ شعری ژی نینە یێ‌ باش بیت یان ژی گەلەك یێ‌ خراب بیت. ل خاندنا هەر دەقەكێ‌ شعری ژی، ئەم نەشێین بێژین ئەڤ دەقە یێ‌ جوانە و ئەڤێ‌ دی یێ‌ خرابە یان نە شیرینە و یا دروستتر دڤێت، هەر ئێك ژ مە خواندنا خوە یا تایبەت بو هەبیت و ئەم دشێین هەلسەنگاندنا خوە ل سەر وی دەقێ‌ شعری بدەین، ئەو ژی لدویڤ پیڤەرێن هەر ئێك ژ مە بو وی دەقێ‌ شعری، وەك زمانێ‌ دەربرینێ‌، ئەزمونا شاعری، مەعریفە و دەستەواژەیێن هوزانڤانی دڤێ‌ شعرێ‌ دا بكار ئیناین و د چ ئاست دا بونە و مە خاندنێن خوە بو هەبن، خاندنێن مە ژی دێ‌ گرێدای ئاستێ‌ بینینا مە و كارلێكا هەست و بیركرنەڤەیا مە بیت، بو وی دەقێ‌ شعری یێ‌ ئەم ل سەر راوەستاین و ئەم ب خاندنا خو ڤە مژویل كرین.

زمانێ‌ دەربرینێ‌ و شعرەكا (خەلیل عەبدولغەفور) وەك نمونە

عبدالرحمن بامەرنی
شعر ژ نشكەكێ‌ ڤە ناهێتە نڤیسین و هوزانڤان ژی هەر هوسا و ژ خورایی پەیدا نابن. ئەگەر كەسەكی بڤێت شعرێ‌ ژی بنڤیسیت، دڤێت بو وێ‌ شعرێ‌ كار بكەت و داهێنان و وێنەیێن جوان بتنێ‌ بەس نینن، ئەگەر هوزانڤانی سنعەتكاری بو دەقێ‌ خوە یێ‌ شعری نەبیت و زمانێ‌ خوەیێ‌ تایبەت نەبیت. سنعەتكاری ژی وەك خەپارەكرنێ‌ یە بو ناڤ پەیڤان، جوانكرنا پەیڤان، تراشین، سەر راستكرنا رستێن شعری، كو ئەو رستێن هەنێ‌، وێنەیێ‌ شعری بكەتە دقالبێ‌ وێ‌ دا و وێنە بچیتە د پەروازەیێ‌ خوە یێ‌ دروست دا، كو دەما خاندەڤا یان حەژێكەرێ‌ شعری دهێت، تام و خوشیا ژ وێنەیێ‌ شعری، ژ دەقێ‌ شعری دبینیت، هەست بكەت كو شاعری گیانەك یێ‌ دایە دەقێ‌ خوە یێ‌ شعری و ئەو شعرا هە دگەل وی بزمان دهێت.

شعرەكا (ڤەهێل محسن) و شەفافیەت وەك نمونە

عبدالرحمن بامەرنی
چێژ یان تام وەرگرتن ژ هەر دەقەكێ‌ شعری، بمن وەرە د دوو تشتان دا دهێتە دیتن، ئێك: ئەو پەیوەندیا هوزانڤان دناڤبەرا دەقێ‌ خوەیێ‌ شعری و خاندەڤای دا پەیدا دكەت و یا دوێ‌ ژی: تام وەرگرتنە ژ ستایلێ‌ نڤیسینا دەقی ژلایێ‌ هوزانڤانی ڤە و مەعریفە و ئەزمونا وی یا شعری و ئەو پەیڤێن هوزانڤانی بكارئیناین و تا چ راددە د كێشانا وێنەیێن خوە دا یێ‌ سەركەتی بویە. دەقێن خوش و یێن زێدەتر خاندەڤا حەژێ‌ دكەن و تامێ‌ ژێوەردگرن ژی، وەك خودیكەكا روناهیێ‌ دهێنە نیشاندان و خاندەڤا دەمێ‌ دهێت و دخوینیت، تا راددەیەكێ‌ باش دشێت خوە دناڤ را ببینیت و خاندەڤا ب وێ‌ دیتنا یان رەنگڤەدانا بەشەك ژ وی و كەساتیا وی  دەمێ‌ وێ‌ شعرێ‌ دخوینیت و خوە دبینیت، حێبەتی و سەرسام دبیت.
ئەگەر بگشتی ل سەر شعرا ئەڤرو ژی راوەستین ب تایبەت ئەڤا ژلایێ‌ چەند گەنجان ڤە دهێتە نڤیسین، زێدەتر نڤیسینا شعرێ‌ بەرەڤ شەفافیەتێ‌ و سادەیێ‌ ڤە دچیت، بەلێ‌ ئەڤ سادەیی و شەفافیەتا هەنێ‌، نە ب وێ‌ مەبەستێ‌ كو شعر رەنگ و سیمایێ‌ خوە یێ‌ شعری ژ دەست بدەت. ئەڤا من زێدەتر مەرەم پێ‌ ئەز دڤێ‌ نڤیسینا خوە دا بینمە زمان، شێوەیێ‌ نڤیسینا مژەوی یە ئەڤێن گەلەك هوزانڤانێن مە خوە دناڤ را ڤەدشێرن و گەلەك جاران ئەڤێن هەنێ‌ دبێژن گرنگ نینە كی د شعرا مە بگەهیت یان نە. مخابن، ئەو بو وێ‌ هزرێ‌ دچن كو شعر بو شاعری و گوشت بو گوشت فروشی.

گولشەنگ و مەسجا ڤەشارتییا شعرێ‌

عبدالرحمن بامەرنی
كەڤوك، ناڤێ‌ شعرەكا هوزانڤانا گەنج (گولشەنگ)ە و ئەڤ شعرە د روژناما وار ژمارە 683 ێ‌ دا هاتیە بلاڤكرن. هوزانڤانێ‌ وەك هەر كچەكا دی هەستێن خوە بەرامبەر حەژێكرنا خوە دەربرینە و ل هەبونا خوە یا دروست دگەریت، هەبونا هەر كەسەكی ژی تەمام دبیت دەما هەست بنیڤا خوە یا دوێ‌ دكەت. لێ‌ زمانێ‌ شعری و زمانێ‌ نڤیسینێ‌ جوداهیا خوە هەیە ددەربرینێ‌ دا، داهێنان زێدەتر سنعەتكاریە ددروستكرنا وان هەمی چیروك و سەرهاتیێن روژانە دهێنە بەرچاڤێن مروڤی.
دهندەك وێنەیان دا ئەڤ دیمەنە هاتینە كێشان (دناڤ پەقیشكێن چاڤێن تە دا، ل حازریا خوە دگەرم ـ چارەنڤیسێ‌ خوە دگەل خەونێن تە ئاڤا دكەم ـ دناڤ هەمبێزا دەستێن تە دا دخەو دچم ـ ئەز كەڤوكیا خوە ل هنداڤی دلوڤانیا تە دبینم)....
دڤان وێنەیان دا، هوزانڤان وەك كچەكا گەنج و ئومێد بو ژیانێ‌ هەین، وەك ئەو دنیایێ‌ دبینیت و دخوینیت و شروڤە دكەت، وەك هەر كەسەكا دكاملانا گەنجاتیا خوە دا هزرێ‌ ل وان تشتان دكەت یێن هەڤالێن تەمەنێ‌ وێ‌ تێدا دبورن، ئەڤە وەك خاندنەكا دەستپێكی نە بو ڤێ‌ شعرێ‌، لێ‌ هوزانڤان لڤێرە بتنێ‌ نە راوەستایە و خاندنەكا دی ل پشت ڤان دیمەنان هەیە، یا مە دڤێت لێبگەرین، ئەو شیایە چ مەسج بگەهینتە مە یێن خاندەڤا و پەیاما وێ‌ یا ڤەشارتی چبویە!

وەزیفەیا شعرێ‌ ددەقەكێ‌ (رزگار سوبحی) دا

عبدالرحمن بامەرنی
وێنێ‌ شعری، چەندین لایەنێن خوە یێن تاری و قولاچكێن ڤەشارتی هەنە و دڤێت ئەو قولاچكێن هەنێ‌ بهێنە رونكرن یان پەردە ل سەر بهێتە لادان و خواندنێن شعری ژی، دەرگەهەكن بو لێك نزیكبون و ئاشنابونا خواندەڤای و حەژێكەرێن شعرێ‌، بخودیێ‌ ئەزمونا رەوشەنبیری و مەعریفی یا هوزانڤانی ڤە، بتایبەت ژی ئەگەر ئەو دەقێ‌ شعری یێ‌ ئالوز بیت و هوزانڤان ژوان كەسان بیت یێن حەز دكەن یاریان ب پەیڤان بكەن و سنعەتكاریێ‌ دوێنەیێن خوە یێن شعری دا بكەن. رەنگە ئەڤێ‌ چەندێ‌ ژی جورە پەیوەندیەك دگەل كەساتیا ئالوزا هوزانڤانی هەبیت، بتایبەت ئەگەر هوزانڤان ژوان كەسان بیت یێن كێم دیار دكەن و گەلەك وەردگرن. هوزانڤانێن بڤی رەنگی ژی زێدەتر حەزدكەن جیهانێ‌ و دەوروبەرا و ئەو تشتێن هزرێن وی مژویل دكەن، بكەنە ئێخسیر و بەندێن دەقێن خوە یێن شعری. دێ‌ بینین ژی دڤان شعران دا، لێگەریان و دەستەواژەیێن هوزانڤانی وەك بای نە و یا ئەم ژ بای فێر بوین ژی، با كەسێ‌ ناس ناكەت و حەز ناكەت ژی چ سنور ژ بو هەبن.

رەنگڤەدانا پیراتیێ‌ د شعرەكا (ئەحمەد بالایی) دا

عبدالرحمن بامەرنی
تەمەنێ‌ مروڤی دبوریت و روژانێن مروڤی ژی دگەل دبورن و ناهێنەڤە، مە هەمیان دەرفەت ژ دەست داینە و ئەم خوزیێن دەلیڤا رادهێلین بتایبەت دەما پیراتی ب مروڤی را دگەهیت! پیراتی ژی سالوخەتەكە و هەر كەس نەشێت بهایێ‌ وێ‌ بزانیت تا تەمەن وی نەهێلیت. (پیراتی و هیڤیێن شكەستی) ناڤێ‌ شعرەكا هوزانڤان ـ ئەحمەد بالایی ـ یە د پەرتوكا وی یا بناڤێ‌ (باخچێ‌ ئەڤینێ‌) دا هاتیە بلاڤكرن، دا بزانین هوزانڤان چاوان پیراتیێ‌ ل قەلەم ددەت، دێ‌ چەند وێنەیەكان ژڤێ‌ شعرێ‌ پەر كێش كەین:
(باوەر بكەن من نە دزانی سال و زەمان وسان/ زوو ل سەر مرۆڤی دەرباز دبن.....)
ئەگەر ل سەر ڤی وێنەی راوەستین، هوزانڤان ب ئینانا وێنەیەكێ‌ سادە دەست پێدكەت، وێنەك سادە ب رامانا خوە، سادە ب زمان و دارێتنا خوە، سادە ب زمانێ‌ خوە یێ‌ شعری، یێ‌ بەحسێ‌ دیاردەیەكا سروشتی دكەت كو قوناغەكە ئەگەر تەندروستیا هەر ئێك ژ مە ب باشی پرێڤە بچیت، ئەم هەمی دێ‌ گەهینێ‌، پیراتی ژی قوناغەكە مروڤ گەلەك تشتێن خوە ژ دەست ددەت، ئەو تشتێن بو مروڤی ددروست دتەمەنەكێ‌ گونجایی دا مروڤی كربان، دپیراتیێ‌ دا رێگری ل بەرامبەر پەیدا دبیت. ئەگەر ئەڤا چووی هەڤكێشەیا ژیانێ‌ بیت و هەڤكێشەیەكا نە گوهور بیت، دا بزانین هوزانڤانی دڤێت مە دڤی كەڤالێ‌ شعری دا بەرەڤ چ ڤە ببەت، ئەو چ تشتن هزرێن هوزانڤانی بو دەمەكێ‌ دەست نیشانكری بزڤرینن ژ تەمەنێ‌ وی، ئەگەر سەحكەینە هندەك وێنەیان كا شاعری چ دیمەن و چ وەسف بو پیراتیێ‌ داهێناینە:

2013/04/19

هزرڤان، چاوان یاریان ب زمانی دكەت!


عبدالرحمن بامەرنی
هەر چەندە مروڤی بخو زمان یێ‌ خولقاندی، لێ‌ ئەڤە نە رامانا وێ‌ ئەوە كو زمانی سحر و (تەلسم)ێن خوە یێن تایبەت نەبن. پێشكەفتنا زمانی ژی هەر هوسان بو یە و سنعەتكاری بو هاتیە كرن و زمانە مروڤ ژ جیهانا گیانەوەران جوداكری، كو بتنێ‌ برییا رەنگی و قەبارەی و بێهنێ‌ و تامكرنێ‌، ئەڤ هەردوو جیهانە دگەهنە ئێك. داهێنانا مروڤی نە بتنێ‌ د ئاخفتنێ‌ دا یە و ئەگەر ئاخفتن بتنێ‌ بو مەبەستەكا یان هزرەكا راستەوخو دناڤبەرا مروڤی و وەرگری دا بیت، لێ‌ زمانی هەمان هەسەت و هەمان ئەرك نینن كو بتنێ‌ ڤێ‌ پەیوەندیێ‌ دروست بكەت و لڤێرە ژی ئەز دهێمە سەر كاكلكا بابەتێ‌ خوە یێ‌ من مەبەست پێ‌، ئەو ژی زمانێ‌ داهێنانێ‌ یە و ئەڤ زمانە د شێت چ تشتی ب خولقینیت، كو پێشتر مروڤ  لێ‌ د هایدار نەبون و ئەو چ سحر و تەلسمن، زمان گرێكێن وان ڤەدكەت.  
دێ‌ نشتمانا خوە نازینم، شعرا هوزانڤان )هزرڤان(ی یە د كوڤارا چاڤدێر ژمارە 123 ێ‌ دا بلاڤ بویە، ئەگەر وێنەیەكی ژ ڤێ‌ شعرێ‌ وەربگرین، ژبلی یاریكرن ب پەیڤان، هوزانڤان وێنەیەكی ب زمان دئێخیت و هەر كەسێ‌ پیچەك گوهێ‌ شعری هەی و پیچەك ژ حەژێكەرێن خاندنا شعرێ‌ بیت، ژ ڤی وێنەی نابوریت. دبیت ژی ب چەند جاركی دگەل ڤی وێنەی دا بژیت، هوزانڤان دبێژیت:
سترانەكێ ب چاڤەزەرێن مامزەكێ دگۆتن بەند
وێ ئاوازێ ب خوەرا برم
بێ های ل چەرخا سەمایێ سەرخۆش كرم
سەرخۆش د لاندكا شەڤێ دا بێ دابڕان

مەقبولیەت د شعرێن (شەعبان سلێمان)ی دا



عبدالرحمن بامەرنی

كەنگی شعر دێ‌ یا مەقبول بیت، دەما نویاتی تێدا هەبیت و ئەگەر هەمی تشت پێش وەخت هاتبنە بەحسكرن ژی، هینگێ‌ دێ‌ پەیاما شعرێ‌ چ بیت؟ كراسكرنا تشتان یان وێنەكێشان و لێگەریان، ئایا ئەڤە بەسن كو ئەم بشێین تشتەكێ‌ نوی بەرچاڤ بكەین و خەلكی پێ‌ سەرسام بكەین، ئەگەر ئەم نەشیاین سەرنجا خەلكی ژی ل ڤان تشتان راكێشین، ئەم دشێین بێژینە خو ئەم یێ‌ نویاتیان دكەین! ئایا نویاتی لاسایكرنا تشتێن بەری خویە ب كراسكرنەكا دی و ئەگەر ئەم خوە بڤێ‌ چەندێ‌ رازی بكەین، ئەم دشێین یێ‌ بەرامبەر ژی رازی بكەین.
 ئەگەر ل ئەزمونا گەلەك هوزانڤانان ژی ڤەگەرین، یێن بوینە سیبەرا هندەك هوزانڤانێن بەری خوە و حەز دكەن ب زمان و وێنە و دیتنێن وان موركەك دی و كراسەك دی بكەنە بەر شعرێن خوە. گەلەك جاران ژی هندەك وێنە دناڤ شعران دا ب بەرچاڤێن خواندەڤای دكەڤن، ژ سیبەرا هوزانڤانی بخوە دەرباز نابن و ب مەرەما نویكرنێ‌ و داهێنانێ‌ و لێگەریان ل تشتێ‌ نوی، لێ‌ ئەو وێنێ‌ هەنێ‌ ژ بلی خو بەرزەكرنا هوزانڤانی، چ رامانێن دی نینن و ئەڤە ژی سەدەمەكە كو گەلەك بەحس ل شعرا نوی دهێتەكرن، كو شعرەك مژەوی و ئاسێ‌ یە بو خواندنێ‌ و چ تام و خوشی تێدا نینە. 

لێگەریان د شعرەكا (مەسعود خەلەف)ی دا


عبدالرحمن بامەرنی
ئەم هەمی دنڤیسین و ئەو كەسێن دنڤیسن ژی گەلەكن و ئەم دشێین ژ ڤێرە بابەتێ‌ خوە دەست پێبكەین، ئەو چ تشتن مە مژوولی نڤیسینێ‌ دكەن؟ رەنگە نڤیسین بخو تشتەكێ‌ ب ساناهی بیت، لێ‌ ئەو تشتێن مە پالڤەددەن بو نڤیسینێ‌ هەر ئەو تشتن یێن سەنگی ددەنە نڤیسینا هەر ئێك ژ مە. نڤیسین بخو تێكەلەكە ژ ناخێ‌ نڤیسەری و ژ هزرو بیركرنەڤەیا نڤیسەری و لڤێرە ژی تا ئەڤ كارلێكە دناڤبەرا هەردوویان دا روینەدەت، نڤیسین نەشێت قالبێ‌ خوە یێ‌ دروست بگریت. ئەگەر ئەڤە بو نڤیسینێ‌ ب رەنگەكێ‌ گشتی بیت و خاندەڤا خوە دناڤرا ب بینیت، دگەل شعرێ‌ گەلەك جوداتر و زیق تر ئەڤ چەندا هەنێ‌ رەنگ ددەتە ڤە و ئەڤ ئێكگرتنا هەنێ‌، گەلەك ب هێزتر دیار دكەت.
پەیڤێن داخدای، ناڤێ‌ شعرەكا هوزانڤان (مەسعود خەلەف)ە دكوڤارا نوبون دا بلاڤ بویە، دێ‌ هەولدەین ڤێ‌ كارلێكێ‌ دناڤبەرا نڤیسینا وی و وی بخوە دا ئاشكەرا بكەین و ئایا ئەو ئێكگرتنا هەنێ‌، دناڤبەرا هەردوویان دا، چەند یا خورتە؟ 
د ڤێ كێلیێ دە من كەس نە دیت ژ بلی تە،
و من خوە دەخیلی روونشتنێن بەر ئێڤارێن تە دكر

بوچی ئەم شعران دنڤیسین و (قەرهرەمان سەرگەلی) وەك نمونە




ئێك ژوان پسیارێن ئالوزیێ‌ لدەف هەر هوزانڤانەكی دروست دكەت، دەما كەسەك دبێژتێ‌ تو بو شعرێ‌ دنڤیسی؟ براستی پسیارەكا د جهێ‌ خوە دایە، ئەگەر مروڤ ژ هەر خودان كارەكی یان خودان ئارەزویەكێ‌ بكەت كا ئەگەر چبونە دەست ب وی كاری بوی! لێ‌ ئالوزی ئەوە دەما چ بەرسڤێن گونجای ب ڤی كەسی یان ڤی هوزانڤانی نەبن و خوە ب بەرسڤێن لاوەكی ڤە ب شەپلینیت. ئەگەر شعرێ‌ وەبگرین كو هەولدانەكە بو گوهورینا تشتێن نەگوهور یان ئەركێ‌ وێ‌ ئەوە تشتێن جێگیر و نەلڤ ب لەقینیت! ئەگەر هوزانڤانی وەربگرین كا ئایا ئەركێ‌ وی ئەوە تشتێن نە جوان جوان بكەت یان یێن نەجوان تشتەكێ‌ جوان ژێ‌ بەرهەم بینیت. (ژانێن دوهی) ناڤێ‌ شعرەكا قەهرەمان سەرگەلی و ناڤێ‌ پەرتوكا وی ژی هەمان ناڤە، دێ‌ هەولدەین ل وان تشتان بگەرین یێن بەرسڤا ڤێ‌ پسیارێ‌ بو مە روهن دكەن. دوێنەكی دا دبێژیت:

خوەزیێن من گوهێن خوە ڤەچنین
 ئەڤ وێنەیە ژ سەرڤە سەرڤەی نەهاتیە و ئەڤە ژی وێ‌ رامانێ‌ ددەت كو خودیێ‌ هوزانڤانی دناڤ كوراتیا خوە دا، فەزایەكێ‌ بو خو دروست دكەت، فەزایەكی وێنە دكەت هەر وەكو ئەو هزر دكەت و دبینیت. ڤەچنینا گوهان، وێنەیەكێ‌ گەلەك جوانە و ب هوستایانە هاتیە دارێتن، ژبەركو ئەم چ جار فێرنەبوینە كو خوزیان ژی گوهێن هەین، لێ‌ دەما خوزی گوهێن خوە ڤەدچنن، ئەڤە ئاماژەیە كە بو لڤاندنا تشتەكێ‌ جێگیر و مەرج نینە ژی ئەو لڤاندنا هەنێ‌ هەر دەم بو تشتەكێ‌ (رەق) بهێت، ژبەركو دەستەواژەیێن هوزاڤانی هەر دەم دنازك و دگەل وان تشتان كارلێكێ‌ دكەن، یێن هەستیار و تژی هەست و سوزداری.