پێشرەویێن (داعش) دناڤبەرا خیلافەتێ‌ و هەرێمبونێ‌ دا

عبدالرحمن بامه‌رنى

زاراڤێ‌ شانێن نڤستی زاراڤەكێ‌ نە یێ‌ نوی یە و پشتی هاتنا داعشێ‌، مشە ددەزگەهێن راگەهاندنێ‌ دا دهێتە بەحسكرن. گرتنا باژێرێ‌ میسل دچەند دەمەكێن كورت دا و گرتنا رومادی و چەندین باژێركێن دی یێن مەزن بتنێ‌ ب جوداهییا هژمارتنا دەمژمێران، ئاماژەیەكا خورتن، كو بەلێ‌ ئەڤ چەمكە یێ‌ خورتە و دڤێت خواندنەكا هزری بو بهێتە كرنێ‌ و ب سەرڤەیی و سستی ڤە نەهێتە وەرگرتن، سەرەرایی هەبونا توندوتیژیێ‌ و كوشتنا بكوم و سەربرین و سوتنا دیلان و گرتنا ژنان وەك دەستكەفتێن شەری و لاساییكرنا مێژوێ‌ ب دروستكرنا بازارێ‌ كرین و فروتنا ژنان، لێ‌ ئەڤێن هەنێ‌ هەمی رویێ‌ ترساندنێ‌ نە، دا بەروكێ‌ وان یێ‌ ڤەكری بیت و خەلك ب ترس بتنێ‌ بیر ل رزگاركرن و پاراستنا گیانێ‌ خوە بكەن یان كو برییا ڤان جورە رەفتارێن دژی مروڤایەتییێ‌، بتنێ‌ ئەڤ گروپێ‌ تیرورست ئەجندایێ‌ خوە دسەپینیت و دبنەكوكدا، پلانا ڤەشارتی دویرترە ژ ئەوا ئەم بیر لێدكەین و ئەوا ئەو بلاڤ دكەن و نیشان ددەن.

دا رویێ‌ دروستێ‌ داعشێ‌ ژی بزانین، فەرە ئەم ل ئاڤاهیێ‌ دروستبونا داعشێ‌ بنێرین. بهزرا من، ئەڤ ئاڤاهیێ‌ هەنێ‌ ژی ژ سێ‌ روییان ڤە دهێتە نیشاندان، رویێ‌ ئێكێ‌: توندوتیژی و ترساندن و هوڤاتی، كو رویێ‌ هەرە بەرچاڤە جیهان داعشێ‌ پێ‌ ناس دكەت و ب وی روی، دەڤەرێن نوی بێ‌ بەرگریكرن خوە رادەست دكەن و رێكا رەڤێ‌ و دەست بەردانێ‌ دگرنە بەر. رویێ‌ دوێ‌: رویێ‌ پرێڤەبرنێ‌ و دارشتنا پلانانە، كو كاراكتەرێن سەرەكی یێن ڤی روی ژی ژ بەرمایكێن رژێما بەعسا ژناڤچویی نە، لێ‌ ئەو بەرمایك، نە هەمان ئەو كەسن یێن دسەردەمێ‌ رژێمێ‌ دا دكاریگەر، بەلكو رویێن نوی نە و ناڤێن نوی و هێزا نوی نە. رویێ‌ سیێ‌: ب مەترسیدارترین رویێ‌ ڤی ئاڤاهی دهێتە ناسكرن، ئەو ژی رویێ‌ هزری یە، هزر ژی ب بیروباوەران ڤە گرێدایینە و و وەك بابەتەكێ‌ روحی مامەلە دگەل دا دهێتە كرنێ‌.

فەیس بوكە چیروك

دەمژمێر 3ی شەڤێ‌:
جارا دوێ‌ یە، دڤێ‌ نیڤە شەڤێ‌ دا بەرەڤ مێزا كومبیوتەر ل سەر دچیت و فەیس بوكێ‌ خوە ڤەدكەت. هێشتا چاڤێن وی خەوێ‌ بەرنەداین، هەر زوی بەرەڤ تەختێ‌ خوە یێ‌ نڤستنێ‌ ڤەگەریا ڤە و دەستێ‌ خوە بو سەرێ‌ وێ‌ كرە بالیفك. بێهنا پرچا وێ‌ تژی خمخمكێن وی بو، ڤیا ئەڤ شەڤە گەلەك درێژ بمینیت.


دەمژمێر 3و نیڤی شەڤێ‌:
ئەو هێلا دخەو و بەرەڤ مێزا كومبیوتەر ل سەر چوو، فەیس بوكێ‌ خوە ڤەكر. دەستێن خوە دبن پرچا خوە را برن و كەزیێن خوە یێن بەردای و قژاڤژ، ژناڤ چاڤێن خوە دانە رەخەكی و پشت سەرێ‌ خوە ڤە برن. تەزینكێن سەرمایێ‌ و رویساتیا لەشێ‌ وێ‌، ڤەگەراندە سەر تەختێ‌ نڤستنێ‌ ڤە. دەستێ‌ وی ژ سەر سینگێ‌ وی راكر و سەرێ‌ خوە پێڤەنا و دەستێ‌ وی كێشا سەر پشتا خوە. چاڤێن وێ‌ نەشییان بەرگرییا حەزێن وێ‌ بكەن و شراتییا مێیاتیا وێ‌، بەرەڤ نڤستنەكا دی ڤەبرن.
دەمژمێر 5ی سپێدێ‌:

بەشەك ژ دیمەنێن ئەنفالان هەر وەكو د (رۆمانا شوپێن) روندكان دا هاتینە وێنەكرن

عبدالرحمن بامەرنی

مەرەم ژ وێنەی:

ئەگەر وێنەكرنێ‌ ئێك رامان هەبیت، ئەو ژی بەروڤاژیكرنا وێنەیان بێی دەستكاری و زێدەهی ل سەر بهێنەكرن و وەك خوە بهێنە نیشاندان. درومانێ‌ و دئەدەبیاتان بگشتی دا، ئەڤ پێناسە بەروڤاژی دهێتە لێكدان، ئەو ژی پەلكێشكرنا وێنانە ژ هزران، ڤەگێرانێ‌، دیتنێ‌ و خەیالێ‌ و ڤەگوهستانا وانە بو دورهێلێ‌ هەست پێكرنێ‌، هەر وەكو مروڤ بچاڤ دبینیت. جوداهیا دناڤبەرا هەردوویان ژی دا، ئەڤ وێنەیێن هە، بچاڤكێ‌ كامیرێ‌ ناهێنە كێشان، بەلكو ب زمانێ‌ دارشتنێ‌ دكەڤنە بەرچاڤان و دهێنە خواندن. وێنەیێن دناڤا رومانێ‌ و ئەدەبیاتان دا، هەمی وان وێنەییان بخوە ڤە دگریت، یێن كەسێن دی ب وی رەنگی هزر تێدا نەكرین و ئەگەر هزر تێدا كربیت ژی، ژبەركو ئەو وێنێن هەنێ‌ دبێ‌ گیان و نەلڤ بوینە، مێشكێ‌ وان نەشیایە چ شروڤەكرنان بو پەیدا بكەت و ئەڤ وێنێن هەنێ‌ ژی، تژی دەوروبەرێن هەر ئێك ژ مەنە، چ دخەیالا مروڤی دا بن یان ژی دناڤ سروشتی دا یان ژی بەرپەرێن مێژوێ‌ دسەر دا هاتبنە قولپاندن و تا پێشبینی و ئایندە ژی بیت و برییا پەیڤان و زمانێ‌ دارشتنێ‌، بهێنە ڤەژاندن ڤە و بەرچاڤكرن.

 درومانێ‌ ژی دا زێدەتر ژ ژانرێن دی یێن ئەدەبی، دڤێت روماننڤیس كامیرەڤانەكێ‌ چالاك بیت و وێنەیێن وی بەردەوام بكەڤنە بەرچاڤێن خواندەڤای، تا خواندەڤایێ‌ هەنێ‌، بشێت دومێ‌ دگەل خواندنا رومانا وی بكێشیت و تا دوماهی لاپەر، تامێ‌ و چێژەكا خوش ژ وێ‌ خواندنێ‌ و چیروكێ‌ وەربگریت و گەلەك جاران ئەڤ وێنێن هەنێ‌، خوە دكەسایەتییان ژی دا دبینن و روماننڤیسێ‌ زیرەك ژی ئەوە، یێ‌ بشێت وێنەیان ژ كەسایەتیێن خوە دروست بكەت و بتایبەتی كاراكتەرێن سەرەكی یێن رومانێ‌، تا خواندەڤا ملكەچی خواندنا هەمی لاپەرێن رومانێ‌ ببیت و نابیت دناڤ وان وێنەیان دا، تشتێن هەڤدژ و نە بەرجەستە هەبن، چ وەك دەم یان جهـ یان ئەو كەرەستە و تشتێن خەلك ل سەر راهاتین و بەروڤاژییا وێ‌، خواندەڤا هەست بلاوازییا بێن كورتیا روماننڤیسی دكەت و چەند وێنە یێ‌ بهێز ژی بیت و تژی داهێنان بیت، خواندەڤا دێ‌ وی هێلتە لنیڤا رێ‌.  

قه‌یرانا خوانده‌ڤانایه‌ یان ژی نڤیسه‌ران!

عبدالرحمن بامه‌رنى

ئه‌ز بخوه‌ ئێك ژ وان نڤیسه‌ر و رۆژنامه‌نڤیسانم، كۆ چه‌ندین جاران من ل سه‌ر نه‌بونا خوانده‌ڤای بابه‌ت نڤیسین و من په‌رتۆكه‌ك ژی دڤی بواری دا هه‌یه‌، ئه‌م چاوان خوانده‌ڤای په‌یدا بكه‌ین و سه‌ره‌رایی زانكوو و په‌یمانگه‌هێن مه‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ و وێ‌ رێژا زورا ده‌رچوویان، كو هه‌می ژی خوینده‌ڤانن و پێدڤی ژێده‌ران دبن، دبه‌رامبه‌ر دا، مه‌ خوینده‌ڤایه‌كێ‌ گه‌له‌ك كێم هه‌یه‌ و ب قه‌د پارێزگه‌ها دهوكێ‌، ئه‌م ل هه‌مبه‌ر گرفته‌كێ‌ دراوه‌ستین، ئه‌و ژی رێژا خواندنێ‌ یه‌، كو نه‌ دئاستێ‌ پێدڤی دایه‌. سه‌ره‌رایی كۆ مه‌ چه‌ندین په‌رتووكخانه‌ ل دهوكێ‌ هه‌نه‌ و دوو رۆژنامێن رۆژانه‌ و چه‌ندین كوڤار دبیاڤێن جوودا دا، چه‌ندین ده‌زگه‌هێن چاپ و بلاڤكرنێ‌ و هه‌ر ده‌زگه‌هه‌كی ژی چه‌ندین په‌رتۆك چاپكرینه‌. ژمارا ئه‌ندامێن ئێكه‌تییا نڤیسه‌ران، نزیكی سێ‌ سه‌دان دبن و ژمارا رۆژنامه‌نڤیسێن ئه‌ندام ل سه‌ندیكا رۆژنامه‌نڤیسێن كوردستانێ‌ ل دهوكێ‌ ژی ژ هزاران دبورن. لێ‌ پسیارا هه‌می گاڤا به‌رسڤ ژ بۆ نه‌هێنه‌ كه‌ركرن، بوچی مه‌ ل دهوكێ‌ خوانده‌ڤا نینه‌؟ 

بهزرا من، نه‌بونا خوانده‌ڤای، مه‌ ل هه‌مبه‌ر گرفته‌كا دی دراوه‌ستینیت، ئه‌و ژی، مه‌ ئه‌زمه‌ دنڤیسینێ‌ ژی دا یا هه‌ی، نه‌ كۆ دنه‌بونا خوانده‌ڤای بتنێ‌ دا! هه‌ر چه‌نده‌ دبیت گه‌له‌ك دگه‌ل من دهه‌ڤرا نه‌بن ژی، لێ‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م ڤان پرسان ل به‌ر چاڤ وه‌ربگرین. بوچی، نڤیسه‌رێ‌ مه‌، ئه‌دیبێ‌ مه‌، رۆژنامه‌نڤیسێ‌ مه‌ نه‌بویه‌ خوه‌دانێ‌ قه‌له‌مێ‌ خوه‌ و نڤیسین نه‌بوویه‌ پیشه‌ بۆ وی؟ هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤه‌ ژی هنده‌ك تایێن دی بخوه‌ ڤه‌ دگریت، لێ‌ بهزرا من چه‌ند سه‌ده‌مه‌كێن هه‌ین، تا ئه‌م به‌رسڤه‌كا دروست بۆ پرسا مه‌ ئاماژه‌ بۆ دای په‌یدا بكه‌ین، ژبه‌ركو ده‌ست نیشانكرنا ئه‌گه‌ران بخوه‌ چاره‌سه‌رییه‌ ئه‌گه‌ر كار ل سه‌ر بهێته‌كرنێ‌، ئه‌و ژی بهزرا من، پرسگرێك خوه‌ دڤان پرس و خالان دا دبینیت. 

سكس دناڤبەرا ورژاندن و هونەر و ئەدەبیاتێ‌ دا رۆمانا (نەییا بەندەمانێ‌) وەك نمونە

عبدالرحمن بامرنى

پێشەكی:رۆمانا نەییا بەندەمانێ‌، ئێك ژوان جورە رۆمانایە، ئەڤێن روودان و سەرهاتێن خوە ژ ژیانا كومەلایەتی وەردگرن. ژیانا كومەلایەتی ژی، نە هەر كەس دشێت ل سەر بنڤیسیت و نە هەر كەس دشێت راستییا وێ‌ دیار بكەت! ژبەركو دناڤا كومەلگەهی دا، داب و نەریتان یاسا و رێسایێن خوە هەنە. كومەلگەهێ‌ كوردی ژی وەك پترییا كومەلگەهێن روژهەلاتا ناڤین، كومەلگەهەكێ‌ عەشاییریە و هندەك تشت هێلێن سورن و نابیت گاڤ د سەر را بهێنە هاڤێتن. ژوان ژی، ئاخفتن ل سەر كریارا سكسی ب تشتەكێ‌ شەرم و نە لایێق دهێتە هژمارتن و دڤێ‌ رۆمانێ‌ دا، سكسی جهەكێ‌ باش و بەرچاڤ ڤەگرتیە. دێ‌ هەولدەین، هندەك پەرەگرافان ژ رۆمانێ‌ وەربگرین، لدویڤ وان پەرەگرافان، شێین رۆمانێ‌ هەلسەنگینین! تا چ راددە، نڤیسەرێ‌ رۆمانێ‌ شیایە خوە دژیانا كومەلایەتی دا وەك هەیی ببینیت؟! وەك هەیی ژی، كا نڤیسەرێ‌ رۆمانێ‌ چەند شیایە ڤان پەرەگرافێن هەنێ‌، دویری هەر جورەكێ‌ ورژاندنێ‌ و ئازراندنا هەستان بكەت و خواندەڤا هەست نەكەت، دیمەنێن ورژێنەر ب سەر هونەرێ‌ رۆمانێ‌ دا، كەفتی نە.

بەدبەختی درۆمانا (ئەز و دەلال)* یا (سدقی هرۆری) دا

عبدالرحمن بامرنى

بوچی بەدبەختی:

ئەگەر بێژین كورد ژ هەمی گەل و نەتەوەیێن دی زێدەتر بەدبەختن، رەنگە چ شاشی دڤێ‌ گوتنێ‌ دا نەبیت و ژ بەدبەختییا كوردان ژی، كورد ل سەر ئاخا خوە دژین و خودانێ‌ وێ‌ ئاخێ‌ نینن، كورد خودان زمانن و زمان و كەلتورێ‌ وان لێ‌ هاتینە قەدەغەكرن، دناڤ چەندین وەلاتان دا دپارچەكرینە و ل هەر وەلاتەكی ژوان ژی و ل سەر ئاخا خوە دهێنە چەوساندن، بتنێ‌ ژبەركو كوردن. ئەڤ بەدبەختییا هەنێ‌ ژی ب چەندین رەنگان درومانا (ئەز و دەلال) یا روماننڤیس (سدقی هروی) دا هاتیە وێنەكرن و هەر خواندەڤایێ‌ ڤێ‌ رومانێ‌ بخوینیت، دێ‌ هەست پێكەت، كو نڤیسەرێ‌ رومانێ‌ برییا روداو سەرهاتێن رومانا خوە، زوم ئێخستیە سەر چەندین نمونەییان، كو دورهێلەكی و راستیەكێ‌ بەرچاڤ دكەن، كو چەند ستەم ل كوردان دهێتەكرن، ئەڤ ستەما هەنێ‌ ژی ل سەر ئاخا باپیرێن وان بخوە یە و دەما مروڤی ئاخ هەبیت، یانكو مروڤی سەروەری هەیە و ئازادی هەیە، لێ‌ كوردان بەروڤاژی، ئاخ هەیە و سەروەری و ئازادی نینە. هەر چەندە رومان بخوە لدوور چیروكا ژنەكێ‌ و زەلامەكی دزڤریت و هەردوو ل غەریبیانە و چاوان روژگار وان هەردوویان ل ئێك كومڤەدكەت، لێ‌ چیروكا ڤان هەردوویان بتنێ‌ پەیامەكە بو قوتانا چەندین دەرگەهێن دی، كو ب مەرەم، رودان لدویڤ رودانێ‌ دكەڤنە بەرچاڤێن خواندەڤایی و گەلەك تشتێن ڤەشارتی دهێنە دیاركرن، ئەڤە ژی بو تەكنیكا روماننڤیسی دزڤریت، كو دهەمان دەمدا، رومانەكا دلڤەكەر و كارتێكەر بیت و خواندەڤا دگەل ڤەدانا لاپەرێن وێ‌ هەست ب بێزاریێ‌ نەكەت و خوشییا زمانێ‌ دارشتنێ‌ ژی ببیتە هاندەرەك، كو خواندەڤا ڤێ‌ رومانێ‌ ل نیڤا رێ‌ نەهێلیت و تا دوماهی لاپەر دگەل دا بمینیت و پیڤەرێن رومانا سەركەفتی و نە سەركەفتی ژی، خوە دڤێ‌ چەندێ‌ دا دبینین.

ب سەرخوەشیا باڤێ‌ نازێ‌ من رۆمانا (مریێ‌ حەرام) خواند!!

عبدالرحمن بامه‌رنى

ئەو سەرخوەشییا درۆمانا (مریێ‌ حەرام) یا رۆماننڤیس باڤێ‌ نازێ‌ دا هاتیە بەحسكرن، نە هەمان سەرخوشییە، ئەوا خەلك بو خوەشیێ‌ و مەست بونێ‌، خوە ژ دەوروبەرێن خوە دویر دئێخن و حەز دكەن دجیهانا خوە یا تایبەت دا بمینن! سەرخوەشییا دڤێ‌ رۆمانێ‌ دا هاتیە بەحسكرن، هەڤدژیەكە دناڤبەرا هەبونێ‌ و نەبونێ‌ دا! تو هەبی، دا سەرفەراز بژی یان تو هەبی، دا كویلە و نە ئازاد بژی. هەر وەكو د پەرەگرافەكێ‌ رۆمانێ‌ دا هاتی:" نا سەیدا، وی نە ژبەر گرتنێ‌، ئاراق ڤەدخوار، ئەوی ژ بەر ستووخواریا مە و خەمساریا مە ل همبەری كۆلەتیێ‌، دەست ب ڤەخوارنێ‌ كر" لاپەرە 24. پەیاما رۆمانێ‌ بخوە ژی قوتانا ڤی دەرگەهی یە، ئەڤێن حەزدكەن دكویلاتیێ‌ دا بژین و دەهول قوتێن داگیركەران بن، دبەرامبەر دا، ئەڤێن هەلویستی وەردگرن و سەرێ‌ خوە بو دوژمنێ‌ نەچەمینن و گیانێ‌ خوە دكەنە قوربانی ئازادیێ‌، خەلك چاوان لێ‌ دنێرن و ل دوماهیێ‌ ژی، شوینا هەلویستێن بلند ل بەرامبەری وان بهێنە نرخاندن و پەیكەر بو بهێنە دروست كرن، بناڤێن كرێت دهێنە گازیكرن و ل مرنا وان ژی، كەس ئامادە نینە جەنازەیێ‌ وان بشوت و تا وی راددەی، دئامادە نینن، كەلەخێ‌ وان ژی دناڤ گورستانا وان دا، بهێتە ڤەشارتن. 

سوران ئازاد، دڤەكولینەكا خوە دا ل سەر ئازادیێ‌، دبێژیت: "ژ دەست دان و ب دەستڤەئینان دوو فورمن، كو ئاماژێ‌ ب راستیەكا هەڤبەش دكەن، ئەو ژی هەستكرنە ب خوە". ژڤێ‌ هەڤكێشەییا ڤی نڤیسەری ژێ‌ بەحسكری ژی، مرن پشتی ژ دەست دانا هەمی تشتەكی دهێت. ئەگەر ژ رویێ‌ زانستی ژی ڤە تەماشە بكەین، دەما مروڤەك بریندار دبیت و گەلەك خوین ژ بەر دچیت و خوینا لەشێ‌ وی بو نەهێتە قەرەبوكرن، ئەو مروڤێ‌ هەنێ‌ بەرگەی ناگریت و دێ‌ گیان ب سەر دا چیت. لێ‌ مرنا د ڤێ‌ رۆمانێ‌ دا هاتیە بەحسكرن، مرنەكا ب ساخی یە، ژبەركو سەرەرایی هەمی قوربانیدانێن وی، هەمی ئەشكەنجە و ژورێن تاری و ترس و برسان، یێن بەرامبەری وی ژی، ستووێ‌ خوە خواردكرن و هەر كویلاتی دخاستن. نە بتنێ‌ ئەڤە ژی، ئەو هەمی نەخوشیێن وی دزیندانێ‌ و ل بەر ئەشكەنجەدانێ‌ سەرا ب دەستڤەئینانا ئازادییا وان ڤەخارین و برین، كەس نەبویە گوهدێرییا وی بكەت و هەر چنە بیت، بخێرهاتنەكێ‌ ژ بو بكەت. 

ئەڤ پارادوكسە ژی كەنگێ‌ پەیدا دبیت، دەما چ هەلبژارتیێن دی ل بەر سینگا مروڤی نەمینن و رۆماننڤیسی ب شارەزاییانە، خواندەڤایێ‌ خوە نەچاركریە، ئەو ژی هەلبژاردەیێ‌ سەرخوەشیێ‌ سەر پشك بكەت یان هەر چنەبیت ب بیتە بەشەك ژ وێ‌ هەلبژاردەیێ‌ و (مەللە) وەك نمونا ئاینی و دژی ڤەخوارنا هەر جورەكێ‌ بێ‌ هوشیێ‌، كریە تایەكێ‌ ڤێ‌ هەڤدژیێ‌، دەما دپەرەگرافەكی دا، دبێژیت: "لێ‌ وان نەدزانی كو مەللە ب خوە ژی سەرخوەش بوو". سەرخوەشییا مەللەیی ژی دڤێ‌ رۆمانێ‌ دا، نە ئەو سەرخوشیە یا ئەم ل سەر راهاتین، بەلكو هەمان سەرخوشیە، ئەوا مروڤ بەهایێن مروڤایەتییا خوە ژ دەست ددەن و رەش و سپی ژ ئێك نەهێنە جوداكرن، مروڤێن ل سەر خوە، ب كەسێن سەرخوەش دهێنە ناسكرن و یێن خو فروتی و ترسینوك ژی، ب قارەمان دهێنە ناڤ ئینان.

رۆمانا سیفرا سلیڤی و پەیوەندیا دناڤبەرا زمانێ‌ و ئەدەبی دا

عبدالرحمن بامەرنی

رۆمانا سیفرا سلیڤی یا رۆماننڤیس (سەبری سلێڤانی)، ئێك ژوان رۆمانایە یێن پویتەی ددەنە زمانێ‌ دارشتنێ‌ و یاریكرن ب پەیڤان. زمانێ‌ دارشتنێ‌ ژی ب مەبەستا پەیوەندیا دناڤبەرا زمانی و ئەدەبی دا. ئەڤ پەیوەندیا هەنێ‌ ژی وەك پەیوەندیا دناڤبەرا زیندیبونێ‌ و نە زیندیبونێ‌ دا یە. نە زیندیبون ژی، كو تشتەكێ‌ نەلڤ و بێ‌ گیان. گیان یان كو (رح) و رحا هەنێ‌ دەما دقالبی دا دگەریت، تشت زیندی دبیت و ئەدەب ژی بزمانی زیندی دبیت. رۆمانێن زیندی ژی، خواندەڤا پێدڤی چ روحێن دی نینە ژبو فرینا وی دگەل دا. كارلێك ژی كەنگی دناڤبەرا خواندەڤای و رۆمانێ‌ دا پەیدا دبیت، دەما خواندەڤا خوە ژبیر دهێلیت و دناڤ لاپەرێن وێ‌ رۆمانێ‌ دا هندا دبیت. نڤیسینا رۆمانێ‌ بقەد هەمی نڤیسینێن دی، دەستهەلی و پاشخەنەیەكا هزری یا تەمام بو دڤێت، ژبەركو خواندەڤایێ‌ وێ‌ جوداتر ژ خواندەڤایێ‌ هەر ژانرەكێ‌ دی یێ‌ ئەدەبی و هەر نڤیسینەكێ‌، حەز ژ تنێبونێ‌ دكەت دەما وێ‌ رۆمانێ‌ دخوینیت و تنێبون ژی ئەو كارلێكەیە، یا نڤیسەرێ‌ رۆمانێ‌ دناڤبەرا رودانێن رۆمانا خوە و خواندەڤایێ‌ وێ‌ رۆمانێ‌ دا دروست دكەت. تایبەتمەندییا جیهانا خواندنا رۆمانێ‌ ژی ژ ئەنجامێ‌ وێ‌ دەرهاڤێژتێ‌ یە، ئەوا خواندەڤا دناڤبەرا خوە و داڤێن رویدانێن رۆمانێ‌ دا پەیدا دكەت، ژبەركو مروڤ ب وێ‌ ژینگەهێ‌ و وێ‌ مروڤایەیتێ‌ ڤە دهێتە گرێدان و دگەل دا، بیركرنەڤەیا مروڤی ژی فرەهتر لێدهێت و جیهانا رۆمانێ‌ ئەو جیهانەیە، یا ڤێ‌ بیركرنێ‌ دویرتر دبەت ژ هەر جیهانەك دی، چ جیهانا سیاسەتێ‌ بیت، بگرە و بكێشێن ژیانا مروڤ تێدا روژانێن خوە دكەتە تاری و ل تاریا ژی، خەونان ب روناهیێ‌ ڤە دبینیت.

رۆمانا (تاڤگە)، ژبو هەر كەسێ‌ پرسا رۆژنامەڤانيیا ئازاد بكەت!

عبدالرحمن بامەرنی

خواندنا رۆمانا تاڤگە یا روماننڤیس (تەحسین ناڤشكی)، نزیكترین بەرسڤە بو ئەوێن بەحسا روژنامەڤانیا ئازاد دكەن و دبێژن بوچی روژنامەڤانێ‌ مە نە یێ‌ ئازادە؟ هەر چەندە ئەو چیروكا درومانێ‌ دا هاتیە بەحسكرن، رەنگە نڤیسەرێ‌ رومانێ‌ ژ خەیالا خوە ژی دروست كربیت، لێ‌ هەر نڤیسەرێ‌ سەربورەك و پاشخانەیەكا روژنامەڤانی ل پشت هەبیت، ئەو خەیالا هەنێ‌ بخوە دێ‌ بەشەك بیت، ژ راستیێ‌ یان ئەم دشێین بێژین، دیڤەكێ‌ دی یێ‌ راستیێ‌ یە ئەوا ددورهێلی دا دهێتە دیتن.

نڤیسینا رومانێ‌ هەر وەكو دهێتە زانین، هونەرێ‌ دارشتنێ‌ یە و نڤیسینا ل سەر كاغەزانە، نەك ڤەگێرانا سەرهاتیەكێ‌ یان چیروكەكا رویدایی. نڤیسەرێ‌ رومانێ‌ ژی ب بەهرەییا خوە و هونەرێ‌ خوە یێ‌ نڤیسینێ‌ و دارشتنێ‌، سەرهات و رویدانان ژ واقعی و ژ خەیالێ‌ بەروڤاژی دكەت و گیانەكێ‌ دكەتە دقالبێ‌ وێ‌ دا و دئێخیتە بەر چاڤێن خواندەڤایی. خواندەڤا ژی دبەرامبەر وی قالبێ‌ هونەری یێ‌ دارشتی دا، كارلێكێ‌ دگەل هزر و بەهرەییا نڤیسەرێ‌ رومانێ‌ دكەت و ئەڤ كارلێكا هەنێ‌، كێرفێ‌ خواندنا وێ‌ رومانێ‌ بلند و نزم دكەت. 

تاڤگە ئەو كچا روژنامەنڤیسە، كو نڤیسەرێ‌ رومانێ‌ زوم ئێخستیە سەر و ژبەر ئازادیا وێ‌، دویڤچوون و بلاڤكرنا بابەتێن ئازاد، ئازادی ژێ‌ هاتیە ستاندن و كەتیە بەر گەفێن پاشڤەبرنێ‌، تا لدوماهیێ‌ گیانێ‌ وێ‌ بخوە بویە قوربانی ڤێ‌ ئازادیێ‌ و هەر ژڤی روانگەی ژی، رومانێ‌ ناڤێ‌ خوە ژ ناڤێ‌ ڤێ‌ كچێ‌ وەرگرتیە.

ئەو راستیا ئەم ژێ‌ درەڤین... هەر وەكو درۆمانا (بەرچاڤكا جادویی)* دا هاتیە وێنەكرن

عبدالرحمن بامەرنی

ئێك ژ رەگەزێن گرنگ كو ژانرێ‌ رۆمانێ‌ پشت بەستنێ‌ ل سەر بكەت، ئەو زنجیرە رویدان و سەرهاتن، یێن ئەو رۆمانە بخوە ڤە دگریت. بەرچاڤكا جادۆیی یا روماننڤیس (حەسەن ئیبراهیم) ژی، ئێك ژوان رومانانە یێن مشت ژ رویدان و ڤەگێران، كو ئەم دشێین پالدەینە ناڤ كوما رومانێن لڤوك و پری رویدان. خواندەڤا ژی دخواندنا رومانێن ژڤی رەنگی دا، هەست بدوو دلییێ‌ و ڤەقەتیانێ‌ ناكەت و حەز دكەت، تا دوماهی لاپەر، دگەل نڤیسەری و زمانێ‌ وی یێ‌ دارشتنێ‌ ددروستكرنا رویدان و سەرهاتیان دا بمینیت. ئەڤ سەرهاتی و رویدانێن هەنێ‌ ژی، خوە دوان كەساتی و دایەلوكان دا دبینن، یێن روماننڤیسی ژ دورهێلی هەلگرتین، ئەو دورهێلێ‌ ئەم خوە دناڤ دا دخاپینین و روماننڤیسی ب شارەزایانە، شیایی وان گرێكان ڤەكەت، یێن ئەم نەشیاین هزرێ‌ ژی تێدا بكەین و روژانە ئەم درەوان پێ‌ لخوە و كەسێن دەوروبەری خو دكەین.

روماننڤیسی سەنگا رۆمانا خوە، ئێخستیە سەر جادوگەریا بەرچاڤكەكێ‌ و دا ئەو بەرچاڤكا هەنێ‌ بشێت وان راستیان ئاشكەرا بكەت، یێن روماننڤیسی مەبەست پێ‌ هەی، نڤیسینا رومانێ‌ پێدڤی بدوو كاراكتەرێن سەرەكی هەبویە، ئێكەم كاراكتەر، ژێدەرێ‌ وێ‌ بەرچاڤكێ‌ بویە و باوەریێ‌ بو خواندەڤایێ‌ خوە دروست بكەت، كو یابان ئەو وەلاتە یێ‌ دشێت هەمی تشتان دروست بكەت و بتایبەت وان تشتێن دخەیالا مروڤی دا نەبن. دووەم كاراكتەر ژی، قارەمانێ‌ رۆمانێ‌ یە و دێ‌ چاوان ئەڤ كەسە شێت وێ‌ بەرچاڤكا جادویی ئێختە دخزمەتا وان رویدان و سەرهاتیێن مەبەست پێ‌ هەی، كو روماننڤیسی پەیامەك لپشت هەبویە. كورتیا رومانێ‌ بڤی رەنگی یە.

خواندنەكا دوور ژ نڤیسەری بۆ رۆمانا (داویا شەرڤانەكی)* یا عسمەت محەمەد بەدەل

عبدالرحمن بامه‌رنى

جان دیلمان نویل، دبێژیت: ئەدەب، لایەكی سەبارەت واقعێ‌ مروڤی و ئەو ناوەند و چاوانیا ناسینا مروڤی ب وێ‌ ناوەندێ‌ و پەیوەندیێن مروڤی ڤە هەین، پێش كەش دكەت. ژڤی روانگەی ژی، دەما مروڤ كارەكێ‌ ئەدەبی دخوینیت و مروڤ خوە دناڤ وی كاری دا دبینیت یان مروڤ هەست بكەت، ئەوی كارێ‌ هەنێ‌، گرێدانەك ب بەشەك یان قوناغەك ژ ژیانا مروڤی ڤە هەیە، رەنگە دیتنا مروڤی و خواندنا مروڤی ژ بو وی كارێ‌ ئەدەبی یا جوداتر بیت، كو كەسەكێ‌ دی، هەمان خواندنێ‌ بدەتێ‌، كو ئەڤ كارلێكا من ژێ‌ بەحس كری، دوی كارێ‌ ئەدەبی دا نەبینیت. رۆمانا (داویا شەرڤانەكی) ژی یا چیروك نڤیس (عسمەت محەمەد بەدەل)، ئێك ژ وان رۆمانانە، كو چیروكا وێ‌، دسەر دەمەكێ‌ مێژویی و دەست نیشانكری دا هاتیە رویدان و ئەو هەمی تشتێن وی بەحس كرین، هەر كەس دشێت خوە دوان رویدانان دا بیینیت، بتایبەت ئەو كەسێن دوی سەردەمی دا ژیاین. ژبەركو بدەهان چیروكان ژوی رەنگی، دڤی كومەلگەهی دا رویداینە و ژبەركو، دوی سەردەمی دا، ئەڤ رویدانێن هەنێ‌، هەمی ب ئێك ڤەدچوون و خەم و مژولاهیێن خەلكی ژی وەك ئێك بون و هەمی بەشداری وان خوشی و نەخوشیان دبون.