دیدار: جەگەر کەمال ڕێکانی/ گوڤارا بادینان ھژمار 14
عەبدولرەحمان تەیب ئەحمەد یێ بەرنیاس ب عەبدولرەحمان بامەڕنی ژ بلی کارێ نڤیسینێ وەک نڤیسەر، د ھەمان دەم دا ئەو ڕۆژنامەڤان و چيڕۆكنڤیس و دیزاینەرەکێ چالاک و دەستھەل و ژێھاتی یە ژی،کەسەکێ خزمەتخۆش و جوامێرە، ل سالا ٢٠٢٤ێ وەک بەرپرسێ نڤیسینگەھا ڕۆژنامەیا چاودێر ھاتیە دانان، ل سالا ٢٠١١ێ بوویە سەرنڤیسەرێ گۆڤارا (چاڤدێر) تا سالا ٢٠١٤ێ، ل سالا ٢٠١٧ێ بوویە ئهندامێ دەستەکا نڤیسینێ ل ڕۆژنامەیا (صباح کوردستان) تا ھاتنا پەتایێ کۆرۆنایێ و ژ بلی ڤان ویستگەھان، ڕۆژنامەیەکا ئەلکترۆنی ب ناڤێ (کەڤرۆکا) دەردئێخیت و (٤) ژمارە ژێ دەرکەفتن و ئێکەم ڕۆژنامەیا ئەلکترۆنی بوو و ھەر ژ سالا ٢٠٢٤ێ و بۆ ماوێ ١٩ سالان نوینەرێ بنگههێ رۆناکبیریێ گەلاوێژ بوویە و سالانە ل دھۆکێ وان (٣) سەرکەفتی ھەبوون د بوارێن (شعر و چيڕۆك و ڤەکۆلین)ێ دا بۆ فێستیڤالا نێڤدەولەتی یا گەلاوێژ و وی سەرۆکاتیيا شاندێ بادینان دکر، بۆ ئاگههداربوونێ ژ كار و خهباتێن وى، بادينان ئهڤ چاڤپێكهفتنه ل گهل كر.
پ: قۆناغێن تە یێن خواندنێ ل کیڤە بوون و چاوا بۆرین؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ل سالا ١٩٧٠ێ ل بامەڕنێ ژ دایک بوویمە و من خواندنا خۆ یا سەرەتایی و ناڤنجی ژی، ل بامەڕنێ خواندییە، ئەز ل پۆلا پێنجێ سەرەتایی بووم و ڕۆژانە ئەز دچوومە دەرسێن قورئانخواندنێ ل نک (سەیدایا مریەم) جھێ وێ بەھەشت بیت و نە ب تنێ ئەز، بەلکو پڕانیا زاڕۆکێن گوندێ مە قەستا نک وێ دکر، ئەلیفبێتک و جزیک و تەبارەک و قورئان ههمى من ل نک وێ خواند، خواندنا من بۆ قورئانێ سالەکێ ڤەکێشا و عەرەبییا من ژی د گهل باش بوو، سەرەڕای کو خواندنا من یا قوتابخانهيێ کوردی بوو، لێ دەما ئەز چوویمە قۆناغا ناڤنجی، ھنگی (موتالعە) ھەبوو مامۆستایێ مە ب تنێ جارەکێ دخواند و دا بێژیتە من بخوینە و بێی ھیچ شاشییەک د خواندنێ دا، ئەڤە ژی بۆ خواندنا من یا دەرسێن قورئانێ دزڤڕی.
د ژيیێ پازدە سالیێ دا و ژ بەر بارودۆخێ سیاسییێ نەخۆش، مە مالا خۆ ئینا باژێڕێ دھۆکێ و ئەم بووینە کرێدارێن مالەکێ، د شەڤبێريیەکێ دا د گهل بابێ خۆ و برایێ خۆ، مە قەستا خودانێ خانی کر، کو ئەو د نھۆما سەری ڤە بوو و یا بنی ئەم تێڤە بووین، وی کوڕەکێ مەزن ھەبوو و پەرتووکخانەيهکا بچووک ھەبوو و نێزیکی ٥٠ پەرتووکان تێدا بوون، من داخواز ژێ کر ئەگەر ئەز بخوینم، وی ل ژيیێ من سەح کر و نە گۆت نە، بەلێ گۆت ب مەرجەکى ئەو پەرتووکێن ددەمە ڤ تە، دڤێن دپاراستی بن و نهكهيه د دەستێ زاڕۆكان دا، من گۆتێ بلا و من چەند پەرتووک خواندن، ژ وان پەرتووکا ب زمانێ عەرەبی (الف ليلة وليلة) كو شەش بەرگ بوون و من د دەمەکێ کێم دا ھەمی خواندن، وی باوەر نەکر و ھندەک پرسیار ژ من کرن و کەیفا وی هات دەما زانی من ھەمی خواندینه، ئەو پەرتووک بۆ من بوونە دەستپێکەک بۆ خواندنێ.
پ: سالا چەندێ چوویە د ناڤ بیاڤێ نڤیسينێ دا و سەربۆڕا تە د گهل یا چاوا بوو؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: وەک من بەری نۆکە ئاماژە پێ کری کو ئەز (١٥) سال بووم دەما ئەم ھاتینە دھۆکێ، من حەزا خواندنێ ھەبوو، ڕۆژانە ئەز دچوومە پەرتووکخانان و ڕۆژنامە من دکرین چ یێن کوردی کو ھنگی ب تنێ ڕۆژنامەیا (ھاوکاری) ھەبوو ئەو ژی حەفتییێ جارەکێ، من ڕۆژنامهيێن عەرەبی ژی دخواندن. ھندەک سەرقەلەمک من دنڤیسین، لێ من نەدزانی دێ چ لێ کەم و نیشا کێ بدەم کا ئەز چ دنڤیسم و ئەگەر د باش بن دێ چاوان بەلاڤ کەم و ل دووڤ وی تەمەنی، د دەمەکێ دا ھەڤالێن ھەڤتەمەنێ من قەستا سینەمێ و بەرێخۆدانا فلمان دکر، من ئەو مەزاختنێن خۆ ددانە ب ڕۆژنامە و گۆڤاران، تا ھەڤدە سالیێ، ئەو تشتێن من دنڤیسین ژی زێدەتر کورتە چیڕۆک بوون و ڕۆژەکێ من و ھەڤالێ خۆ یێ قوتابخانهيێ شاکر ئەترووشی کو ئەم پێکڤە ل ئامادەیي يا پیشەسازییا دھۆکێ بووین و وی شعر دنڤیسین، مە پێ ل جورئەتا خۆ دانا و ئەم چووینە (دار الثقافة و النشر الکوردیة) و سەیدایێ وەسفی حەسەن ردێنى رێڤەبەرێ وێ بوو و پێشوازیيەکا جوان ل مە کر و دەرگەھێ بەلاڤکرنێ نیشا مە دا، ھەڤالێ من شاکری شعرەک داڤێ و من ژى چیڕۆکەک، شعرا وی بەلاڤ بوو و چیڕۆکا من نە، ڕاستی ژی بیت دهستخهتێ من گهلهك يێ نەخۆش بوو و ژ ھندێ من دەست ژ نڤیسینا چیڕۆکێ بەردا و من شعر نڤیسی، ژ بەرکو د نڤیسینا شعرێ دا، ڕێز دکورتن و مرۆڤ ب نڤیسینێ ڤە ناشەپلیت.
پ: ئێکەم بەرھەمێ تە یێ بەلاڤ بووی کیژ بوو؟
عهبدلڕەحمان بامەڕنی: دەما من دەست ژ چیڕۆکێ بەرداین، من شعر نڤیسی و ئێکەم بەرھەمێ من (شعرەک) بوو و ل سالا ١٩٨٧ێ ل ڕۆژنامەیا (ھاوکاری) ھاتە بەلاڤ کرن.
پ: ب پشتەڤانيیا کێ بوویە نڤیسەر، یان ژی بێژین ئەو چ ئەگەر بوون کو تو ھاندای کو بەرەڤ بیاڤێ نڤیسينێ بچی؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: رەنگە چەند فاکتەر تمامکهرێن ئێک بن ههتا ئەز قهستا نڤیسینێ بكهم، ژ وان: دەما ئەز ل بامەڕنێ، ئەز ئێک ژ وان بووم يێن حەز ژ گوھداريیا چیڕۆک و چیڤانۆکان دكهن، دەربڕینا یان گۆتنا چیڕۆکبێژەکى ژ ئێکێ دیتر جوداتر بوو و مرۆڤ ھەست ب رەوانبێژی و ھونەرێ ئاخفتنا وان دکر، خواندنا من یا قورئانێ ئەگەرەکێ دی بوو، دیسا حەژێکرنا من بۆ خواندنا ڕۆژنامە و گۆڤارێن کوردی و ھەر چ پەرتووکا کەتیە بەرچاڤێن من، ئێدی من شعر نڤیسی و دەما مرۆڤ دچیتە د ناڤ بوارەکێ دا، مرۆڤ ھەر تشتێ گرێدایی وی بواری دخوینیت، ھۆسا من خۆ د ناڤ نڤیسینێ دا دیت.
پ: نڤیسين ئانکۆ چ؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ئەز دێ بەحسا خۆ کەم، دەما ئەز تشتەکێ دنڤیسم، ژ بلی کو ئەز بارەکێ ل سەر ملێن خۆ ددانم، ھەست دکەم كو شیايمه تشتەکى بەرھەم بینم، ڤێجا ئەو تشتێ ھەنێ چ بیت، گرنگییا خۆ یا ھەی و دێ ھێتە خواندن.
پ: مە خواندەڤان نینە، یان ژی نڤیسەرێ باش؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: بابەت پێکڤە گرێدایە، ههتا مە خواندەڤان ھەبیت، دڤێت مە سێ فاکتەر ھەبن، ئێک نڤیسەر، پاشی ڕەخنەگر، پاشی خواندەڤان ب خۆ دێ دروست بیت، ئەز ب نموونەيهکێ بەرسڤا خۆ کورت بکەم، نۆکە ڕۆژنامەیێن ڕۆژانە یێن ھەین و ڕۆژنامە ئانكو ئاش، ھندێ بەرھەم بھێنە نڤیسین و بگەھنێ، دێ بێژیت ھێشتا، ژ بهر هندێ ل دەڤەرەکا وەکی بەھدینان و ھەر کەس دشێت تشتی بنڤیسیت و ئەو تشتێ ھەنێ دێ ھێتە بەلاڤ کرن، چ باش بیت یان نە، ژ بەرکو ڕۆژنامه پێدڤی پێ ھەیە و دێ بۆ ھێتە بەلاڤ کرن و ژ بهر نەبوونا ڕەخنهيێ، ئەو کەسێ دنڤیسیت دێ ھزر کەت نڤیسینێن وی دجوانن لەو دھێنە بەلاڤ کرن و رەنگە خودانێ نڤیسینێ پارە ژی ل بەر دەستان ھەبیت، دێ نڤیسینێن خۆ کۆم كهتو د پەرتووکەکێ دا چاپ کەت و ئێخیتە د ناڤ پەرتووکخانهيێ دا، ئەڤە ئێک ژ ئەگەرێن زیقە مە خواندەڤان نەبیت و مە نڤیسەر ژی نەبیت.
پ: ئاستێ نڤیسينێ ل دەڤەرا بەھدینان چاوا دبینی؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: مە نڤیسەرێن باش ھەنه، لێ مە خواندەڤایێ باش نینە و دەما کەس پشتەڤانيیا نڤیسەرێ باش نەکەت و بەرھەمێ وی نەھێتە فرۆشتن، ئێدی خاڤی دکەڤیتە نڤیسینێ ب خۆ ژی، ئەڤە ژ بلی كو مە چ دەزگەھێن بەلاڤکرنێ نینن، ئەوێن ھەین ژی دکەڤنە بن فلتەرێ حزبێ و نیاس و نیاسکانێ، ژ بهر هندێ ئەگەر بەرسڤێ بدەم، ئەز دێ بێژم مە بزاڤێن ھەین لێ ئەو بزاڤێن ھەنێ د خورت نینن.
پ: سالا چەندێ تە دەست ب نڤیسينا شعرێ کريه و شعرێ چ ڕامانا خۆ ل نک تە ھەیە؟
عهبدلڕەحمان بامەڕنی: وەک من گۆتی، دەستپێکا من یا نڤیسینێ کورتەچیڕۆک بوو و ئەو بوو ئێکەم شعر من ل سالا ١٩٨٧ێ نڤیسی و ئەو ئێکەم شعر بوو بەلاڤ دبیت ژی و تا نۆکە من (٤) دیوانێن شعرێ یێن بەلاڤکری ھەنە و چەند شعرێن دی ژی، لێ ئەز یێ بەرەڤ ڤەگێڕانێ، کورتەچیڕۆکێ و ڕۆمانێ چوویم.
پ: شعرێ چ دا تە و چ ژ تە ستاند؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ئەگەر بێژم شعرێ چ نەدایە من، ئەز د گهل خۆ یێ راستگۆ نابم، شعرێ ئەز فێر کرمە دروستکرنا تابلۆیێن نڤیسینێ، دێ چاوان وێنەیێن شعری دروست کەم و ئەڤە دەستپێکەکا جوان بوو بۆ من و د ڤەگێڕانێ ژی دا ئەز مفای ژێ وەردگرم و خالەکا دی یا من دڤێت بێژم، ئەز ھیچ کارەکى ناکەم ئەگەر سەدا سەد ئەز حەز ژ وی کاری نەکەم و ئەو دەمێ من شعر دنڤیسی من حەژێ دکر و من بزاڤ دکر تشتەکێ جوان بنڤیسم.
پ: سالۆخەتێن ھەلبەستڤانێ سەرکەفتی چ نە و ئەرێ ھەمی کەس دشێن ببنە ھەلبەستڤان؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ھەمی کەس دشێن ببنە ھەلبەستڤان، لێ خالەکا ھەیی، دڤێت مرۆڤ حەز ژ ھەلبەستێ بکەت، مرۆڤ د گهل بژیت و ئەز گەلەک جاران دبێژم نڤیسینا شعرێ ئەگەر نیڤەکا وێ ئیلھام بیت نیڤا دی سنعەتکارییە.
پ: ته چەند بەرھەمێن چاپکری و ئامادە بۆ چاپێ ھەنە؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ههتا سالا ٢٠٢٤ێ من ٢٣ پەرتووک گەھاندینە چاپێ و ئەز د گهلەک بیاڤان دا دنڤیسم، دیسان سێ پەرتووک د دهستێن من دانه و رەنگە ئەگەر دەرفەت کەفتێ بگەھینمە چاپێ.
پ: ئەو چ ھاندەر بوون کو تو بەرەڤ چیڕۆکنڤیسینێ ڤە برى؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: د گهل چیڕۆکێ، مرۆڤ دشێت داھێنانێ بکەت و ئەز زێدەتر خۆ د گهل کورتەچیڕۆکێ دبینم ژ ھەلبەستێ، ئەڤە ژ بلی کو ب ڕێکا چیڕۆکێ و ڕۆمانێ، مرۆڤ دشێت بهحسێ دەھان بابەتان بكهت، ژ بیر نەکەین ژى كو مه وەک كورد ب دەھان روودان و تشتێن نەئەرشیفکری کورد ھەنە، ئەم دشێین ب ڕێکا چیڕۆکێ و ڕۆمانێ کاری ل سەر بکەین.
پ: د ناڤبەرا نڤیسەر و ھەلبەستڤان و چيڕۆكنڤیس و دیزاینەريیێ دا تو خۆ پتر د کیژ بیاڤی دا دبینی؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ئەڤێن تەگۆتین ھەمی ویستگەھن و ئەز یێ د گهل ھەمیان ژیایم و ئەگەر مە بڤێت ئەم د کارێن خۆ دا سەرکەفتی بین، ھەر کارێ مرۆڤ بکەت یان نەکەت یان حەز ژێ بکەت و دەما مرۆڤی حەز ژێ کر دێ کاری بۆ کەت، ژ بەر ھندێ ژی ھەر ئێکێ ژ ئەڤێن تە گۆتین ل نک من جھێ خۆ یێ تایبەت ھەیە، ژ بهر هندێ ئەز د گەل ھەمیان دژیم یان یێ ژییایم.
پ: پەیڤا تە بۆ نڤیسەرێن گەنج چيیە؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ژ بەرکو ئەز ژی د ڤێ قۆناغێ ڕا دەرباز بوویمە و رەنگە ل وی دەمی کەس نەبوو وەک پێدڤی دەستێ خۆ بۆ مە درێژ بکەت، لێ نۆکە ھەمی دەرگەهـ ل بەر وان دڤەکرینە و دشێن خۆ بیننە پێش، ئەگەر گۆتنا خۆ د پەیڤەکێ ژی دا کورت بکەم، دێ بێژم نڤیسین سنعەتکارییە و داكو تو یێ گەنج ببیە نڤیسەر، ئێکەم تشت دڤێت تە حەزکرن بۆ ھەبیت و یا دوویێ کاری بۆ بکە یان کو سنعەتکاريیێ د نڤیسینا خۆ دا بکە.
پ: گرنگییا تۆمارکرنا بیرھاتنان و ئەرێ تە بیرھاتنێن خۆ نڤیسینە؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: رەنگە ئەز تاکە نڤیسەرێ بادینان بم، من گرنگی ب ئەرشیفکرنا بەرھەمێ خۆ دا بیت و من مالپەرەکێ تایبەت ھەیە و نڤیسین و پەرتووک و ھەر تشتێ گرێدایی من وەک نڤیسەر و ڕۆژنامەڤان دێ تێدا ھێتە دیتن و ژ بلێ ڤێ، ئەز د ئينتهرنێتێ دا ژى یێ چالاکم و ب ڕێکا مالپەرێ خۆ و ڤان تۆڕ و سایتان ئەز بەرھەمێ خۆ دگەھینمە زێدەترین خواندەڤانان، نە ب تنێ ل کوردستانێ، بەلکو ل دەرڤەی وەلاتی ژی.
پ: تە چ سەربۆر د گهل پەرتووکێ ھەنە؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ئەز دێ بەحسا خۆ و سالێن نۆتان کەم و ب دروستاھی سالا ١٩٩٢ێ بوو و من زوی پڕۆسهيا ھەڤژینیێ پێک ئینابوو، وی دەمی مالا من ل بامەڕنێ بوو و من ل بەر بوو بھێمە دھۆکێ، من لاندگرۆزەک گرت، مالا من ھەمی حەفت گوینیکێن تشتان بوون، ژ وان حەفتان ژی (٤) ژێ پەرتووک بوون و ب تنێ (٣) گوینیک کەلوپەلێن مالا من بوون و بەردەوام من حەز ژ پەرتووکێ کریە و نۆکە ژی من پەرتووکخانەيهکا باش ھەیە و ئەڤە ژ بلی ئەو پەرتووکێن ئەز دخوینم یان جھـ د پەرتووکخانهيان دا نەکەت ئەز ددەمە ھەڤالان و ب تنێ وەک بیرئانین، دەما پەرتووکخانهيا گشتی ل بامەڕنێ ھاتیە ڤەکرن، من (٥٠٠) ناڤونیشانێن پەرتووکان بۆ کرنە دیاری.
پ: د ناڤ نڤیسەران دا تو ب شێخ دھێیە ناسکرنێ، دێ شێین زانین ئەڤ ناڤە بۆ تە ژ کیڤە مایە؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: راستە ل ناڤ نڤیسەران ئەز ب ڤی ناڤی دھێمە ناسکرنێ و ھەر بۆ کەنی دەما ھندەک دبێژنە من تو شێخی؟ مەبەست ل بامەڕنێ شێخ و تەریقەت ھەبوویە، ئەز دبێژمێ نەخێر، ئەز شێخێ قودرەتی نینم و بەلکو شێخەکێ دەستکردم. من چەند جاران ل سەر شێخان نڤیسییە و ھەر بۆ نموونە من گۆتارەک د ڕۆژنامهيا ئەڤرۆ دا بەلاڤ کربوو و من سەرەناڤێ وێ کربوو (عەفەرما شێخی) و من بابەتەک ئازراندبوو و ئێدی ئەڤ ناڤە زێدەتر کەفتە سەر دەڤێ خەلکی و بابەت ژی ب ڤی رەنگی بوو: (شێخی خزمەتکارەک ھەبوو و چەند جارەکێ فرێکربا جھەکى بۆ کارەکى و ڤەگەریابا دا بێژیتێ عەفەرم، جارەکێ وی خزمەتکاری گۆتێ شێخ تو ھەر جار دبێژیە من عەفەرم، جارەکێ تشتەکێ د گهل بدە من ما دێ چ ب عەفەرما ترسی کەم، شێخی گۆتێ عەفەرما شێخی بۆ فەقیری گەلەکە). ھۆسا من د گۆتارێ دا ل سەر دیاردەیەکا جڤاكى نڤیسی و من ل دووماھیا گۆتارێ گۆتبوو: (تە عەفەرما شێخی ب دەستڤە ئینا)، ئەڤە ژ بلی کو ناڤێ من ب خۆ ژی یێ درێژە و شێخ بۆ سەر زمانکرنێ سڤکترە.
پ: تە ژیان چاوا دیت؟
عەبدولرەحمان بامەڕنی: ژیان راستیيەکا بەرزەیە و مرۆڤ حەز دکەت تشتێ نوو ببینیت، ئەڤە ئەگەر وەک نڤیسەر ئەز بەرسڤێ بدەم، لێ وەک بامەڕنی و سەربۆرێن ژیانێ ئەز بەحس بکەم، ژیان یا جوانە و ئەگەر مرۆڤ حەز بکەت دێ جوانتر لێ کەت و ئەگەر حەز بکەت ژی دێ جوانیێ بەرزەکەت و چ تشتەک بەرناکەڤیت مرۆڤ ل روویێ وێ یێ نەجوان بگەڕیت.
عەبدولرەحمان بامهڕنى
- ل رۆژا ١٠/٢/١٩٧٠ێ ھاتیە سەر دنیایێ.
- تا نۆکە د (٧٨) ڕۆژنامە و گۆڤارێن کوردی دا پشکداری ھەنە و بەرھەمێن وی تێدا بەلاڤ بووینە.
- ژ بلی نڤیسینێ، وی رێکخراوەکا کۆمەلگەھێ مەدەنی ب ناڤێ (رێکخراوا رۆشنگەری بۆ پیادەکرنا دیموکراسیەتێ) ھەیە و د بیاڤێ ڕاگەھاندنێ دا کار دکەت
- ل سالا ٢٠٠٥ێ سەرنڤیسەرێ ڕۆژنامەیا چاڤدێر بوو كو (١٠٣) هژمارە ژێ دەركهفتينه.
ـ ل سالا 2011ێ بوویە سەر نڤیسەرێ كوڤارا چاڤدێر و 35 ژمارە ژێ دەركەفتن.
- ل سالا ٢٠٢١ێ بوویە سەرنڤیسەرێ مالپەرێ (روانگە و رەخنە) بەشێ بادینی و نۆکە سەرپەرشتیارێ (کوردستانێ نوێی بادینان)ە.
- 27 پەرتووکێن چاپکری ھەنە.
ـ ئەندامێ دەستەیا بلند یا بنكێ رۆناكبیریێ گەلاوێژە.
ـ نوكە سەر پەرشتیارێ لاپەرێن بادینی یە ل رۆژناما كوردستانی نوێ.
ليست هناك تعليقات:
إرسال تعليق